Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκονται οι ευρωπαϊκές αρχές και οι οργανώσεις καταναλωτών, καθώς οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποκαλύπτουν μια ζοφερή πραγματικότητα στα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το 30% έως 50% των αυτοκινήτων που πωλούνται διασυνοριακά εντός της Ε.Ε. φέρουν αλλοιωμένες ενδείξεις στον χιλιομετρητή τους.
Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως «γύρισμα χιλιομέτρων», εντοπίζεται ακόμα περισσότερο στις χώρες των Βαλκανίων, με την Ελλάδα να μην αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα.
Η οικονομική ζημία από το γύρισμα των χιλιομέτρων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο εκτιμάται ότι αγγίζει τα 9 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Όμως, το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό.
Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Μεταφορών και Περιβάλλοντος (Transport & Environment – T&E) υπογραμμίζει ότι η απόκρυψη της πραγματικής χρήσης ενός οχήματος θέτει σε άμεσο κίνδυνο την οδική ασφάλεια. Ένας ανυποψίαστος αγοραστής ενδέχεται να παραμελήσει κρίσιμες εργασίες συντήρησης – όπως η αντικατάσταση ιμάντα χρονισμού ή ο έλεγχος των συστημάτων πέδησης – πιστεύοντας λανθασμένα ότι το όχημα έχει διανύσει λιγότερα χιλιόμετρα από τα πραγματικά.
Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η πράξη αυτή συνιστά ποινικό αδίκημα, καθώς πρόκειται για απάτη που αποσκοπεί στην τεχνητή διόγκωση της μεταπωλητικής αξίας του αυτοκινήτου.
Η «νομική παγίδα» του εκτελωνισμού στην Ελλάδα
Στην ελληνική αγορά, οι επιτήδειοι εισαγωγείς έχουν αναπτύξει μια συγκεκριμένη μεθοδολογία για να θωρακίζονται νομικά. Προκειμένου να απαλλαχθούν, από οποιαδήποτε αστική ή ποινική ευθύνη για την αλλοίωση των στοιχείων, «παροτρύνουν» τον πελάτη να πραγματοποιήσει ο ίδιος τον εκτελωνισμό του οχήματος στο όνομά του.
Με αυτή τη μέθοδο, ο αγοραστής εμφανίζεται ως ο εισαγωγέας, και ως εκ τούτου, καθίσταται ο ίδιος υπεύθυνος έναντι των αρχών. Σε περίπτωση που αποκαλυφθεί η απάτη, η δικαστική διεκδίκηση αποζημίωσης από τον έμπορο καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής, ενώ ο αγοραστής κινδυνεύει να βρεθεί υπόλογος ακόμα και για παραβάσεις που σχετίζονται με τη λαθρεμπορία ή τη μη σύννομη εισαγωγή.
Οι ειδικοί της αγοράς και οι θεσμικοί φορείς προτείνουν αυστηρά βήματα πριν από την ολοκλήρωση της συναλλαγής:
- Έλεγχος Ιστορικού: Πριν από την αγορά, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να απευθύνεται σε εξουσιοδοτημένο συνεργείο της μάρκας, ζητώντας το ιστορικό συντήρησης (service history) από τη χώρα προέλευσης μέσω του αριθμού πλαισίου (VIN).
- Άρνηση Εκτελωνισμού: Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει ο αγοραστής να αποδέχεται τον εκτελωνισμό στο όνομά του αν δεν είναι ο ίδιος ο φυσικός εισαγωγέας.
- Προτίμηση Εγχώριων Οχημάτων: Τα εγχώρια μεταχειρισμένα αυτοκίνητα θεωρούνται συχνά ασφαλέστερη επιλογή, καθώς η ιχνηλασιμότητά τους μέσω του συστήματος ΚΤΕΟ και των ελληνικών συνεργείων είναι ευκολότερη και πιο αξιόπιστη.
Η διαφάνεια στην αγορά παραμένει το μεγάλο ζητούμενο, με την Ε.Ε. να προωθεί τη δημιουργία μιας ενιαίας βάσης δεδομένων (όπως το σύστημα EUCARIS – EUropean CAR and driving licence Information System) για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών-μελών.
