Η παγκόσμια αγορά αυτοκινήτου βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα κρίση εφοδιασμού, η οποία αυτή τη φορά σχετίζεται με τα συνθετικά λιπαντικά κινητήρα – και όχι μόνο.
Ήδη οι αυτοκινητοβιομηχανίες επιβάλλουν περιορισμούς στη διάθεση συνθετικών λαδιών κινητήρα, καθώς η πολεμική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει περιορίσει δραστικά τη διαθεσιμότητα των λεγόμενων Group III base oils, της βασικής πρώτης ύλης που χρησιμοποιείται για την παραγωγή συνθετικών λιπαντικών και υγρών μετάδοσης.
Πρόκειται για ένα πρόβλημα που επηρεάζει σχεδόν κάθε σύγχρονο αυτοκίνητο της τελευταίας δεκαετίας, καθώς οι περισσότεροι κινητήρες απαιτούν πλέον αποκλειστικά συνθετικά λιπαντικά για να καλύπτουν τις αυστηρές προδιαγραφές των κατασκευαστών.
Η κατάσταση έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία καθώς υπάρχει φόβος για μεγαλύτερες ελλείψεις μέσα στους επόμενους μήνες.
Σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς, η Μέση Ανατολή καλύπτει σχεδόν το 50% των εισαγωγών Group III base oils στις ΗΠΑ. Με τις εξαγωγές από την περιοχή να έχουν περιοριστεί σημαντικά λόγω της σύγκρουσης, ο Σύλλογος Ανεξάρτητων Κατασκευαστών Λιπαντικών εκτιμά ότι η αμερικανική αγορά θα εξαντλήσει τα διαθέσιμα αποθέματα μέχρι τον Ιούνιο του 2026.
Προβλήματα και στην παραγωγή νέων αυτοκινήτων
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στη συντήρηση των αυτοκινήτων. Τα συνθετικά λιπαντικά και τα ειδικά υγρά μετάδοσης είναι απαραίτητα και στην παραγωγή νέων οχημάτων. Χωρίς αυτά, οι αυτοκινητοβιομηχανίες δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τη συναρμολόγηση ή να παραδώσουν αυτοκίνητα από τις γραμμές παραγωγής.
Ο Arnold Gacita, διευθύνων σύμβουλος της Petra Automotive Products στο Cypress του Τέξας, η οποία προμηθεύει τις αντιπροσωπείες αυτοκινήτων με λάδια και λιπαντικά, μεταξύ άλλων προϊόντων, δήλωσε σχετικά: «Είναι σχεδόν όπως η έλλειψη μικροτσίπ την εποχή της πανδημίας του COVID. Μπορείς δηλαδή να κατασκευάσεις το αυτοκίνητο, αλλά θα μείνει ακινητοποιημένο εκεί, επειδή δεν έχουμε υγρό κιβωτίου ταχυτήτων για να το γεμίσουμε».
Οι εναλλακτικές λύσεις παραμένουν περιορισμένες. Η Νότια Κορέα, που αποτελεί έναν από τους βασικούς προμηθευτές ελαίων κατηγορίας III, αντιμετωπίζει επίσης προβλήματα πρόσβασης σε αργό πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, πολλά διυλιστήρια επιλέγουν να κατευθύνουν τις διαθέσιμες πρώτες ύλες προς την παραγωγή diesel και αεροπορικών καυσίμων, όπου τα περιθώρια κέρδους είναι σήμερα ιδιαίτερα υψηλά.
Περιορισμοί στη διάθεση λιπαντικών
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετές αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν ήδη ξεκινήσει περιορισμούς στη διάθεση λιπαντικών προς το δίκτυο αντιπροσώπων τους. Η Nissan ανακοίνωσε ότι εφαρμόζει σύστημα κατανομής για δύο δημοφιλείς τύπους συνθετικού λιπαντικού, τα 5W-30 και 0W-20. Οι αντιπροσωπείες θα λαμβάνουν πλέον σημαντικά μικρότερες ποσότητες σε σχέση με πέρυσι, ενώ η εταιρεία ζητά να χρησιμοποιούνται κατά προτεραιότητα για επισκευές εγγύησης και προγράμματα συντήρησης.
Ανάλογες οδηγίες απέστειλε και η Toyota προς τα τμήματα service, ενημερώνοντας για πιθανές ελλείψεις και προτείνοντας εναλλακτικές λύσεις όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό. Η εταιρεία προειδοποίησε ότι η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα αντιμετωπίζει σοβαρές πιέσεις τόσο στην παραγωγή όσο και στις μεταφορές των απαραίτητων πρώτων υλών.
Παρότι οι περισσότερες αντιπροσωπείες στις ΗΠΑ δηλώνουν ότι προς το παρόν διαθέτουν επαρκή αποθέματα, αρκετές έχουν ήδη ξεκινήσει προληπτικές αγορές μεγάλων ποσοτήτων λιπαντικών, αναμένοντας σημαντικές αυξήσεις τιμών μέσα στο καλοκαίρι. Διανομείς αναφέρουν ότι ποσότητες που παλαιότερα επαρκούσαν για έξι μήνες πλέον εξαντλούνται σε περίπου έναν μήνα, καθώς συνεργεία και επιχειρήσεις σπεύδουν να δημιουργήσουν αποθέματα.
Ο Arnold Gacita πρόσθεσε σχετικά: «Μπορώ να σας δείξω αμέτρητα emails από {αυτοκινητοβιομηχανίες} και αντιπροσωπείες που λένε: “Δεν έχω πια. Ο προμηθευτής μου δεν το έχει. Εσείς το έχετε;” Και αν απαντήσεις ναι, δεν είναι του τύπου: “Εντάξει, στείλε μου 6.000 γαλόνια”. Είναι κάπως σαν: “Στείλε μου 450.000 γαλόνια”».
Η American Petroleum Institute έχει ήδη ενεργοποιήσει ειδικό καθεστώς προσωρινών εγκρίσεων, επιτρέποντας στους παραγωγούς λιπαντικών να χρησιμοποιούν εναλλακτικές πρώτες ύλες όπου χρειάζεται, ώστε να διατηρηθεί η τροφοδοσία της αγοράς.
Παράλληλα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και αν η γεωπολιτική κρίση αποκλιμακωθεί άμεσα, η αποκατάσταση της παραγωγής, της εφοδιαστικής αλυσίδας και των αποθεμάτων εκτιμάται ότι μπορεί να διαρκέσει μέχρι και τα μέσα του 2027.
Μέχρι τότε, η αγορά αναμένεται να κινηθεί σε περιβάλλον αυξημένων τιμών, περιορισμένης διαθεσιμότητας και έντονου ανταγωνισμού για την εξασφάλιση αποθεμάτων. Αυτό σημαίνει ότι τόσο οι αντιπροσωπείες όσο και οι οδηγοί πιθανότατα θα βρεθούν αντιμέτωποι με ακριβότερα service και μεγαλύτερες δυσκολίες στην εύρεση συγκεκριμένων τύπων λιπαντικών τους επόμενους μήνες.
