Ο Alberto Ascari υπήρξε ένας από τους πιο κυρίαρχους και αγαπητούς Πρωταθλητές της Formula 1. Ξεχώριζε για την προσεκτική, μετρημένη οδήγησή του, ένα σπάνιο πλεονέκτημα σε μια εποχή που τα δυστυχήματα ήταν συχνά. Προτιμούσε να εκκινεί από Παράλληλα, ήταν γνωστός για το γεγονός ότι ήταν ιδιαίτερα προληπτικός και προσπαθούσε με κάθε τρόπο να μην προκαλεί την τύχη του. Ωστόσο, ο θάνατός του σε ένα ανεξήγητο για πάντα δυστύχημα, σε ηλικία ίδια με εκείνη του πατέρα του και την ίδια ημέρα του μήνα, εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο τραγικές συμπτώσεις στην ιστορία των αγώνων.
Γεννημένος στο Μιλάνο στις 13 Ιουλίου 1918, ο Alberto ήταν μόλις επτά ετών όταν ο πατέρας του, Antonio Ascari, σκοτώθηκε ενώ προηγούνταν στο Γαλλικό Grand Prix του Montlhéry το 1925. Ο Antonio ήταν πρωταθλητής Ευρώπης και ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς οδηγούς της προπολεμικής περιόδου. Ο γιος του είχε ήδη γνωρίσει από κοντά τον κόσμο των αγώνων και αρκετά από τα μεγάλα ονόματά του, ανάμεσά τους τον στενό φίλο του πατέρα του, Enzo Ferrari, που επισκεπτόταν συχνά την αντιπροσωπεία Fiat της οικογένειας στο Μιλάνο. Παρά την απώλεια, ο Alberto ακολούθησε τελικά τον δρόμο των αγώνων.
- Ώρα για το νέο σου αυτοκίνητο, με 4 αμιγώς ηλεκτρικά επιβατικά μοντέλα σε τιμές που ξεκινούν από 17.900 ευρώ!
- Toyota C-HR+: Αθήνα – Πάτρα με την τετρακίνητη ηλεκτρική εκδοχή των 343 ίππων (video)
- Ηλεκτρικό hatchback 218 ίππων, μπαταρία 67,1 kWh και τιμή από 24.290 ευρώ
- Πώς είναι να ζεις καθημερινά με το νέο Chery TIGGO 7 HEV; (video)
- Αφιέρωμα «City Mode: ON»: Επιστροφή στην πόλη!
Το 1937, μόλις τελείωσε το σχολείο, αγόρασε με τη βοήθεια της μητέρας του μια μοτοσικλέτα Bianchi. Σε ηλικία 19 ετών εντάχθηκε στην εργοστασιακή ομάδα της Bianchi και μέσα στα επόμενα τρία χρόνια καθιερώθηκε ως δυνατός αναβάτης. Το 1939, καθώς στην Ευρώπη είχαν ήδη αρχίσει οι εχθροπραξίες, ο νεαρός Ascari τού ζήτησε από τον Enzo Ferrari (ο οποίος μόλις είχε φύγει από το αγωνιστικό τμήμα της Alfa Romeo και ήθελε να τους δείξει ποιος ήταν), να του κατασκευάσει ένα αυτοκίνητο για το θρυλικό αγώνα Mille Miglia του 1940.
Ο Ferrari είχε μόλις τέσσερις μήνες για να ετοιμάσει το αυτοκίνητο. Οι κανονισμοί απαιτούσαν πλαίσιο μοντέλου παραγωγής και έτσι επέλεξε το Fiat 508C Ballila. Ο κινητήρας του δεν μπορούσε να προσφέρει ανταγωνιστικές επιδόσεις, όμως ο Alberto Massimo, επίσης πρώην άνθρωπος της Alfa Romeo, βρήκε λύση. Ένωσε δύο κινητήρες Fiat 1100 κυβικών εκατοστών, μειώνοντας τη διάμετρο και τη διαδρομή τους, και δημιούργησε έναν εν σειρά 8κύλινδρο κινητήρα 1,5 λίτρων.
Τα δύο αυτοκίνητα που κατασκευάστηκαν, διατήρησαν τις κυλινδροκεφαλές της Fiat και ονομάστηκαν Auto Avio Costruzioni 815, καθώς ο Ferrari είχε υπογράψει συμφωνία με την Alfa Romeo ότι δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιούσε το όνομά του στους αγώνες για τα επόμενα χρόνια. Αυτή θεωρείται από πολλούς η πρώτη Ferrari, πριν από την ίδρυση της ομώνυμης εταιρείας κατασκευής αυτοκινήτων το 1947. Ο Ascari δεν τερμάτισε τον αγώνα, αλλά η σπίθα της αγάπης του για τους αγώνες αυτοκινήτου είχε ανάψει.
Όταν η Ιταλία μπήκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το συνεργείο της οικογένειας Ascari στο Μιλάνο, το οποίο πλέον διηύθυνε ο Alberto, επιτάχθηκε για τη συντήρηση στρατιωτικών οχημάτων. Στα χρόνια του πολέμου ο Ascari δημιούργησε επίσης επιχείρηση μεταφορών, εφοδιάζοντας με καύσιμα τις αποθήκες του ιταλικού στρατού στη Βόρεια Αφρική. Συνεργάτης του ήταν ο 9 χρόνια μεγαλύτερός του οδηγός αγώνων Luigi Villoresi, με τον οποίο ανέπτυξε μια σχέση που θύμιζε εκείνη πατέρα και γιου. Στο τέλος του πολέμου, ο Ascari ήταν πλέον οικογενειάρχης: είχε παντρευτεί τη Mietta και είχε αποκτήσει δύο παιδιά, την Patrizia και τον Antonio, που πήρε το όνομα του παππού του.
Δεδομένων των οικογενειακών του υποχρεώσεων, σκέφτηκε να μην επιστρέψει στους αγώνες. Ο Ascari δίσταζε να εκθέσει τον εαυτό του στους κινδύνους του αθλήματος, αλλά ο Villoresi τον ενθάρρυνε να συνεχίσει. Το 1947 επέστρεψε δυναμικά με μία Maserati A6GCS και πήρε την πρώτη νίκη της καριέρας του στη Modena. Έτρεχε με Maserati 4CLT σε ιταλικές πίστες, έχοντας πάντα στο πλευρό του τον Villoresi.
Η πρώτη του νίκη σε Grand Prix ήρθε στο San Remo το 1948. Ακολούθησε η δεύτερη θέση στο Βρετανικό Grand Prix του ίδιου έτους, στο Silverstone, και η νίκη στο πρώτο Grand Prix του Μπουένος Άιρες το 1949, με Maserati 4CLT. Εκείνη τη χρονιά κυριάρχησε, κατακτώντας πέντε διεθνείς νίκες σε Grand Prix. Στο τέλος εκείνης της χρονιάς, ο Ferrari γνώριζε ότι έπρεπε να πείσει τον Villoresi αν ήθελε να εξασφαλίσει τις υπηρεσίες του Ascari.
O Villoresi ήταν πάντα καχύποπτος απέναντι στον Enzo Ferrari, καθώς δεν ήταν ευχαριστημένος από τον τρόπο με τον οποίο είχε διαχειριστεί το θάνατο του μικρού του αδερφού, Emilio Villoresi, το 1939 σε δοκιμές με μία Alfa Romeo 158 στη Monza, αναφέροντας ότι επρόκειτο για οδηγικό λάθος και όχι για πρόβλημα στο μονοθέσιο. Ωστόσο, ο Ferrari κατάφερε να πείσει τον Villoresi ήταν αυτός που είπε στον Ascari να πάνε στην ομάδα της Ferrari το 1950, τη χρονιά που ξεκίνησε να διοργανώνεται το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Formula 1.
Το 1951 η Ferrari αποτέλεσε απειλή για την ομάδα της Alfa Romeo, αν και αρχικά η αναξιοπιστία περιόρισε αυτά που μπορούσε να κάνει ο Ascari. Κατέκτησε τη νίκη στο GP Γερμανίας στο Nürburgring καθώς και το GP Ιταλίας, ενώ πριν από το καθοριστικό GP Ισπανίας βρισκόταν μόλις 2 βαθμούς πίσω από τον Juan Manuel Fangio. Ο Fangio κατέκτησε τη νίκη στον αγώνα και τον πρώτο του τίτλο. Ο Ascari είχε πάρει την pole position, αλλά η λανθασμένη επιλογή ελαστικών άφησε τις Ferrari χωρίς δυνατότητα να διεκδικήσουν τη νίκη και ο Ascari τερμάτισε τέταρτος.
Το 1952 το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Formula 1 διεξήχθη με τους κανονισμούς της Formula 2 για κινητήρες δύο λίτρων. Ο Ascari οδηγούσε τη Ferrari 500. Έχασε το Ελβετικό Grand Prix, επειδή το ίδιο Σαββατοκύριακο συμμετείχε στις κατατακτήριες δοκιμές των 500 Μιλίων της Ινδιανάπολης με μία Ferrari 375, αγώνας ο οποίος τότε προσμετρούσε στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, παρότι δεν συμμετείχαν οδηγοί της Formula 1. O Ascari έγινε ο μοναδικός Ευρωπαίος οδηγός που συμμετείχε στα 500 Μίλια της Ινδιανάπολης κατά τα 11 χρόνια (1950-1960) που ο αγώνας αποτελούσε μέρος του Πρωταθλήματος. Η συμμετοχή του έληξε στον 40ό από τους 200 γύρους, όταν κατέρρευσε ένας τροχός, χωρίς να έχει καταφέρει να ξεχωρίσει.
Επιστρέφοντας στην Ευρώπη, επικράτησε και στους έξι αγώνες που απέμεναν στη σεζόν της Formula 1, σημειώνοντας τον ταχύτερο γύρο σε όλους, για να κατακτήσει έναν κυριαρχικό τίτλο. Σημείωσε το μέγιστο δυνατό σύνολο βαθμών, καθώς μετρούσαν μόνο τα τέσσερα καλύτερα αποτελέσματα από τους οκτώ αγώνες. Σε ηλικία 34 ετών έγινε τότε ο νεότερος Πρωταθλητής της Formula 1. Το ρεκόρ κατέρριψε το 1958 ο 29χρονος Mike Hawthorn, team-mate του Ascari στη Ferrari το 1951. Ο Fangio είχε χάσει το μεγαλύτερο μέρος της σεζόν, εξαιτίας τραυματισμού σε μη πρωταθληματικό αγώνα στη Monza τον Ιούνιο του 1952.
Στον εναρκτήριο αγώνα του 1953, το GP Αργεντινής στο Μπουένος Άιρες, είχε απέναντί του τον Fangio, που αγωνιζόταν μπροστά στο κοινό της πατρίδας του. Η Ferrari αναμενόταν επίσης να δεχτεί ισχυρή πίεση από την ανανεωμένη Maserati του Fangio. Ο Ascari πήρε την pole position και τη νίκη, ξεκινώντας με ιδανικό τρόπο της σεζόν υπεράσπισης του στέμματός του. Ξεκίνησε τη χρονιά με τρεις συνεχόμενες νίκες, για να σημειώσει το -ανεπίσημο- ρεκόρ με 9 διαδοχικές νίκες σε αγώνες του Πρωταθλήματος -χωρίς να υπολογίζεται το Indianapolis 500- το οποίο ισοφάρισε μόλις το 2013 ο Sebastian Vettel (και κατέρριψε το 2023 ο Max Verstappen).
Ο Ascari κατέκτησε δύο ακόμη νίκες το 1953 και τον δεύτερο συνεχόμενο τίτλο του, για να γίνει ο πρώτος δύο φορές Παγκόσμιος Πρωταθλητής της Formula 1 στα 35 του. Έγινε ο πρώτος οδηγός που κατέκτησε δύο συνεχόμενα Πρωταθλήματα και ο μοναδικός οδηγός της Ferrari που το είχε πετύχει, μέχρι να επαναλάβει το επίτευγμα ο Michael Schumacher το 2000 και 2001. Ο Ascari έλαβε επίσης μέρος με τη Ferrari σε δύο 24ωρους αγώνες του Le Mans, το 1952 και το 1953, σημειώνοντας τον ταχύτερο γύρο και στις δύο συμμετοχές.
Ο Enzo Ferrari είχε περιγράψει το «ακριβές και ξεχωριστό στυλ οδήγησής του». Η υπολογισμένη ακρίβεια του Ascari τον έκανε έναν από τους ασφαλέστερους οδηγούς σε μια εποχή κατά την οποία ο θάνατος ήταν συχνός επισκέπτης στα paddock. Η φήμη του πατέρα του αλλά και το ταλέντο του συνέβαλαν στη δημοτικότητά του, αλλά αγαπήθηκε και για τον χαρακτήρα του. Οι Ιταλοί φίλαθλοι τον αποκαλούσαν «Ciccio», δηλαδή «χοντρούλη», λόγω του γεροδεμένου σωματότυπου, ενώ το φιλικό χαμόγελό του δεν παρέπεμπε σε κάποιον σταρ που θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο.
Οι προλήψεις του έμοιαζαν επίσης ανθρώπινες απέναντι στους κινδύνους των αγώνων. Απέφευγε τις μαύρες γάτες, φοβόταν τους άτυχους αριθμούς και δεν άφηνε κανέναν να αγγίξει το βαλιτσάκι το οποίο έφερε τον τυχερό του γαλάζιο του κράνος, την μπλούζα του, τα αεροπορικά γυαλιά και τα γάντια του. Παρά την εξωτερική του ηρεμία, ο Ascari υπέφερε από χρόνια αϋπνία και έλκος στομάχου. Ο Ferrari, γνωρίζοντας πόσο αφοσιωμένος ήταν στην οικογένειά του, τον ρώτησε κάποτε γιατί δεν έδειχνε την αγάπη του. «Προτιμώ να τους φέρομαι σκληρά», απάντησε ο Alberto. «Δεν θέλω να με αγαπούν υπερβολικά. Έτσι θα υποφέρουν λιγότερο αν σκοτωθώ κάποια μέρα».
Στο τέλος του 1953, δεδομένου ότι δεν ήταν πλέον ικανοποιημένοι από τις πενιχρές απολαβές τους στη Ferrari ο Ascari και ο Villoresi αποχώρησαν από την ομάδα του Enzo και υπέγραψαν συμφωνία με τον Gianni Lancia, προκαλώντας αναστάτωση στον κόσμο των αγώνων. Η Lancia ετοιμαζόταν να ανταγωνιστεί τις Ferrari, Mercedes-Benz και Maserati εισερχόμενη στη Formula 1, με τη Lancia D50, την τελευταία δημιουργία για τα Grand Prix του ιδιοφυούς Vittorio Jano, ενός από τους σημαντικότερους Ιταλούς σχεδιαστές αγωνιστικών αυτοκινήτων.
Η πρωτοποριακή D50 διέθετε V8 κινητήρα 2,5 λίτρων τοποθετημένο με κλίση 12 μοιρών ώστε να χαμηλώνει το κέντρο βάρους, καθώς και πλευρικά ρεζερβουάρ καυσίμου ανάμεσα στους τροχούς (και όχι στο πίσω μέρος) για καλύτερη κατανομή βάρους ανεξαρτήτως φορτίου καυσίμου και αεροδυναμική.
Η Lancia D50 δεν ήταν έτοιμη παρά μόνο στον τελευταίο αγώνα του 1954, το GP Ισπανίας στο σιρκουί πόλης της Pedralbes, στη Βαρκελώνη. Ο Ascari κατέκτησε την pole position, σημείωσε τον ταχύτερο γύρο και προηγήθηκε εντυπωσιακά, πριν εγκαταλείψει λόγω προβλήματος στον συμπλέκτη.
Στο μεταξύ, ο Gianni Lancia τού επέτρεψε να αγωνιστεί δύο φορές με τη Maserati, στα GP Μ. Βρετανίας και Γαλλίας του 1954. Στη γαλλική πίστα του Reims είχε γράψει τον 3ο χρόνο στις κατατακτήριες δοκιμές, όντας ταχύτερος από τον ελπιδοφόρο νεαρό Αργεντινό, Onofre Marimon, αλλά το αυτοκίνητότ του άντεξε μόλις ένα γύρο στον αγώνα. Στη Monza επέστρεψε απροσδόκητα για έναν αγώνα με Ferrari 625 και προηγήθηκε, αλλά δεν τερμάτισε.
Κατέκτησε όμως τη νίκη στο Mille Miglia του 1954 με μία Lancia D24, ολοκληρώνοντας τον δύσκολο αγώνα με μέση ταχύτητα σχεδόν 140 χλμ./ώρα, παρά τον τρομερό καιρό και τη βλάβη σε ένα ελατήριο του γκαζιού, το οποίο αντικαταστάθηκε προσωρινά με λαστιχάκι. Ο ίδιος δεν αγαπούσε το Mille Miglia και είχε φτάσει να ζητήσει τον αποκλεισμό του από το συμβόλαιό του με τη Lancia. Συμφώνησε να όμως να αντικαταστήσει τον τραυματισμένο Villoresi.
Στο GP Αργεντινής τον Ιανουάριο του 1955, ο Ascari προηγούνταν όταν εγκατέλειψε έπειτα από έξοδο στον 21ο γύρο. Η χρονιά όμως συνεχίστηκε καλά καθώς ο Ascari κατέκτησε σε δύο αγώνες εκτός πρωταθλήματος: στο Parco del Valentino, στο Τορίνο, και στο Grand Prix της Νάπολι. Στο GP Μονακό, στις 22 Μαΐου, βρισκόταν ξανά στην πρωτοπορία όταν έχασε τον έλεγχο στο chicane του λιμανιού. Ίσως γλίστρησε σε λάδια που είχε αφήσει η Mercedes του Stirling Moss έπειτα από την εγκατάλειψή της.
H Lancia του Ascari χτύπησε στις αχυρόμπαλες και στους αμμόσακους, πέρασε ένα ελαφρύ προστατευτικό κιγκλίδωμα και έπεσε στη θάλασσα. Παραλίγο να χτυπήσει έναν σιδερένιο πάσσαλο και ένα αγκυροβολημένο σκάφος. Η Lancia D50 βυθίστηκε και στην επιφάνεια έμειναν μόνο μια κηλίδα λαδιού και φυσαλίδες. Σε λιγότερο από μισό λεπτό, το γνώριμο ανοιχτό γαλάζιο κράνος εμφανίστηκε στην επιφάνεια . Ο Ascari το έβγαλε και κολύμπησε προς μια σωστική λέμβο, όπου τον ανέσυραν δύτες. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με κάταγμα στη μύτη, μώλωπες και σοκ. Επιστρέφοντας στο Μιλάνο, έλαβε ως αστείο από την Ιταλική Ομοσπονδία Μηχανοκίνητης Ναυσιπλοΐας ένα σωσίβιο για τους μελλοντικούς αγώνες του.
Τέσσερις ημέρες αργότερα, ο Ascari εμφανίστηκε ξαφνικά στο Monza για να παρακολουθήσει τις δοκιμές που διεξάγονταν εκεί. Ο Eugenio Castellotti δοκίμαζε μια Ferrari 750 Monza με την οποία επρόκειτο να αγωνιστούν μαζί στον 6ωρο αγώνα Gran Premio Supercortemaggiore στη Monza. Ο Ascari αιφνιδίασε τους πάντες λέγοντας πως ήθελε να κάνει μερικούς γύρους για να βεβαιωθεί ότι δεν είχε χάσει το θάρρος του έπειτα από το ατύχημα του Μονακό. Φορούσε σακάκι και γραβάτα και είχε αφήσει στο σπίτι το τυχερό του γαλάζιο κράνος. Δανείστηκε το λευκό κράνος του Castellotti και βγήκε στην πίστα.
Στον τρίτο γύρο, η Ferrari βγήκε από την πίστα και ανατράπηκε για λόγους που δεν εξηγήθηκαν ποτέ και ο Ascari έχασε τη ζωή του, στο σημείο της πίστας της Monza που φέρει πλέον το όνομά του. Ο Alberto Ascari έφυγε από τη ζωή στις 26 Μαΐου 1955, σε ηλικία 36 ετών και δέκα μηνών. Ο πατέρας του είχε επίσης σκοτωθεί στα 36 του, στις 26 Ιουλίου 1925, στο Montlhéry, σχεδόν τριάντα χρόνια νωρίτερα. Ο Alberto είχε υποσχεθεί στον εαυτό του ότι δεν θα αγωνιζόταν ποτέ στις 26 (διπλό 13) οποιουδήποτε μήνα.
Αμφότεροι είχαν κατακτήσει 13 νίκες σε Grand Prix και σκοτώθηκαν σε δυστυχήματα σε γρήγορες, αλλά φαινομενικά εύκολες αριστερές στροφές. Χωρίς ζώνες ασφαλείας εκείνη την εποχή και οι δύο εκτινάχθηκαν από το αυτοκίνητο. Αμφότεροι άφησαν πίσω τους σύζυγο, ένα γιο και μία κόρη. Είχαν επίσης επιβιώσει από σοβαρό δυστύχημα μόλις τέσσερις ημέρες πριν χάσουν τη ζωή τους.
Ο φίλος και αντίπαλός του, Juan Manuel Fangio, δήλωσε: «Έχασα τον μεγαλύτερο αντίπαλό μου. Ο Ascari ήταν οδηγός εξαιρετικής ικανότητας και ένιωσα πως ο τίτλος μου την προηγούμενη χρονιά έχασε λίγη από την αξία του, επειδή δεν ήταν εκεί για να παλέψει μαζί μου. Ήταν ένας σπουδαίος άνθρωπος». Ο Stirling Moss τον θυμόταν ως «υπέροχο… ήταν κάτι παραπάνω από καλός, ήταν πραγματικά πολύ καλός. Μπορούσε να είναι το ίδιο γρήγορος με τον Fangio». Ο Mike Hawthorn είχε πει: «Ο Ascari ήταν ο ταχύτερος οδηγός που έχω δει ποτέ. Και όταν το λέω αυτό, συμπεριλαμβάνω και τον Fangio».
Η απώλειά του θεωρείται ένας από τους παράγοντες που οδήγησαν τη Lancia να αποσυρθεί από τους αγώνες το 1955, μόλις τρεις ημέρες μετά την κηδεία του. Η εταιρεία αντιμετώπιζε, παράλληλα, σοβαρά οικονομικά προβλήματα και χρειαζόταν κρατική επιδότηση για να επιβιώσει. Παραχώρησε στον Enzo Ferrari την αγωνιστική ομάδα, τους οδηγούς, τα αυτοκίνητα και τα ανταλλακτικά της.
Περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην κηδεία του στο Μιλάνο. Η σταδιοδρομία του ήταν σύντομη, αλλά το παλμαρέ του του παραμένει ξεχωριστό. Σε 27 αγώνες με τη Ferrari, από το 1949 έως το 1953, κατέκτησε 13 νίκες, ποσοστό 48% το υψηλότερο για οδηγό της Ferrari στη Formula 1. Παραμένει επίσης ο Πρωταθλητής της Formula 1 με τις λιγότερες εκκινήσεις σε Grand Prix -που προσμετρούσαν στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα- στην καριέρα του.
