Για δεκαετίες οι γερμανικοί αυτοκινητόδρομοι αποτελούσαν τη μεγάλη εξαίρεση της Ευρώπης. Ενώ σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες οι οδηγοί επιβατικών αυτοκινήτων πληρώνουν διόδια ή αγοράζουν βινιέτα για να κινηθούν στο εθνικό οδικό δίκτυο, στη Γερμανία η κυκλοφορία παρέμενε δωρεάν. Σήμερα, όμως, αυτό το μοντέλο φαίνεται να αμφισβητείται όσο ποτέ άλλοτε. Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, η σταδιακή μείωση των φορολογικών εσόδων από τα καύσιμα και η ανάγκη εξεύρεσης νέων πόρων για τη συντήρηση των υποδομών έχουν ανοίξει μια συζήτηση που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν πολιτικά απαγορευμένη: την επιβολή διοδίων και στα επιβατικά οχήματα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Süddeutsche Zeitung, ολοένα και περισσότεροι ειδικοί, εκπρόσωποι της κατασκευαστικής βιομηχανίας, αλλά και στελέχη του πολιτικού κόσμου, θεωρούν ότι η Γερμανία δύσκολα θα μπορέσει να παραμείνει για πολύ ακόμη η μοναδική μεγάλη χώρα της Ευρώπης χωρίς διόδια για τα Ι.Χ. Σήμερα τέλος χρήσης καταβάλλουν μόνο τα φορτηγά, ένα σύστημα που εφαρμόζεται από το 2005.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη δυναμική μετά την απόφαση του Βελγίου να εφαρμόσει από την 1η Μαΐου 2027 σύστημα βινιέτας για τα επιβατικά οχήματα. Το κόστος θα κυμαίνεται από 8,10 ευρώ για ημερήσια χρήση έως 125 ευρώ για ετήσια βινιέτα, ενώ τα οχήματα με χαμηλότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα θα καταβάλλουν μειωμένα τέλη. Τα έσοδα θα διατίθενται αποκλειστικά για τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό των αυτοκινητοδρόμων.
- Γνώρισε το νέο Citroen e-C3, το αμιγώς ηλεκτρικό αυτοκίνητο πόλης, από 17.900€!
- Αυτό είναι το D-SUV που αλλάζει τα δεδομένα στην κατηγορία του!
- Mercedes-Benz GLB Hybrid: Το premium SUV που έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα
- Οδηγούμε στην Γερμανία το Jeep Compass 4xe
- Πρώτη επαφή στην Ελλάδα με το νέο Renault Twingo E-Tech
Εάν εφαρμοστεί το μέτρο, οι Γερμανοί οδηγοί θα πληρώνουν πλέον διόδια και στο Βέλγιο, όπως ήδη συμβαίνει όταν ταξιδεύουν στη Γαλλία, την Αυστρία, την Ελβετία, την Ιταλία, τη Σλοβενία και την Κροατία. Με άλλα λόγια, η Γερμανία παραμένει πλέον η τελευταία μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα που εξακολουθεί να προσφέρει δωρεάν πρόσβαση στους αυτοκινητοδρόμους της.
Σε αντίθεση με τη Γερμανία, η Ελλάδα εφαρμόζει εδώ και πολλά χρόνια το σύστημα διοδίων στους μεγάλους αυτοκινητοδρόμους. Οι οδηγοί πληρώνουν ανά διαδρομή σε οδικούς άξονες όπως η Ολυμπία Οδός, η Νέα Οδός, ο Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου, η Ιόνια Οδός, η Κεντρική Οδός (Ε65) και η Αττική Οδός, ενώ τα έσοδα χρηματοδοτούν τόσο τη λειτουργία και συντήρηση των υποδομών όσο και τις συμβάσεις παραχώρησης.
Το οικονομικό βάρος των διοδίων στην Ευρώπη είναι ήδη ιδιαίτερα αισθητό για όσους ταξιδεύουν οδικώς. Σύμφωνα με τον υπολογιστή διοδίων της ADAC, ένα ταξίδι μετ’ επιστροφής από τη Στουτγκάρδη στη Μασσαλία κοστίζει περίπου 122,30 ευρώ, καθώς περιλαμβάνει την ελβετική ετήσια βινιέτα και τα γαλλικά διόδια. Η διαδρομή Μόναχο – Φλωρεντία ξεπερνά τα 128 ευρώ, συνυπολογίζοντας την αυστριακή βινιέτα, τα διόδια της διάβασης Brenner και τα ιταλικά διόδια. Ακόμη ακριβότερο είναι το ταξίδι από τη Φρανκφούρτη στο Σπλιτ της Κροατίας, όπου το συνολικό κόστος για βινιέτες, σήραγγες και διόδια αγγίζει τα 150 ευρώ, ενώ η πιο δαπανηρή διαδρομή είναι από το Αμβούργο στο Όσλο, με συνολικό κόστος περίπου 226, ευρώ λόγω των χρεώσεων για γέφυρες, αστικά διόδια και νορβηγικά τέλη.
Η ηλεκτροκίνηση δημιουργεί μια νέα «τρύπα» στα δημόσια έσοδα
Ο βασικός λόγος που η Γερμανία επανεξετάζει το μοντέλο χρηματοδότησης των αυτοκινητοδρόμων είναι η ραγδαία εξάπλωση της ηλεκτροκίνησης. Καθώς αυξάνεται ο αριθμός των ηλεκτρικών οχημάτων, μειώνεται αντίστοιχα η κατανάλωση βενζίνης και πετρελαίου, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τα κρατικά έσοδα από τον φόρο ενέργειας και την τιμολόγηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Μόνο το 2024 ο φόρος στα καύσιμα απέφερε στο γερμανικό δημόσιο περίπου 33,5 δισ. ευρώ. Ωστόσο, όσο αυξάνεται η διείσδυση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων το ποσό αυτό αναμένεται να μειώνεται χρόνο με τον χρόνο, δημιουργώντας ένα σημαντικό χρηματοδοτικό κενό για τη συντήρηση και την αναβάθμιση του οδικού δικτύου.
Η επικεφαλής του Τμήματος Ενέργειας, Μεταφορών και Περιβάλλοντος του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW), Claudia Kemfert, υποστηρίζει ότι ένα σύστημα διοδίων με χρέωση ανά χιλιόμετρο θα μπορούσε να καλύψει μέρος αυτής της «τρύπας», καθώς θα συνδέει τη χρηματοδότηση των δρόμων με την πραγματική χρήση τους και όχι με την κατανάλωση καυσίμων.
Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν και οι οργανισμοί Agora Verkehrswende και Zukunft KlimaSozial, οι οποίοι εκτιμούν ότι από τη δεκαετία του 2030 θα δημιουργηθεί σημαντικό έλλειμμα στη χρηματοδότηση των μεταφορικών υποδομών, εάν δεν υιοθετηθούν νέα εργαλεία χρηματοδότησης.
Την ίδια στιγμή, το γερμανικό υπουργείο Μεταφορών έχει εξασφαλίσει σχεδόν 170 δισ. ευρώ για επενδύσεις σε δρόμους, σιδηροδρόμους και πλωτές μεταφορές έως το 2029. Ωστόσο, οι λεγόμενοι «σοφοί της οικονομίας» της γερμανικής κυβέρνησης προειδοποιούν ότι μετά τη λήξη του ειδικού επενδυτικού προγράμματος θα απαιτούνται τριψήφια ποσά δισεκατομμυρίων ευρώ κάθε χρόνο για τη χρηματοδότηση των υποδομών. Όπως επισημαίνουν, χωρίς ισχυρή ανάπτυξη ή νέα δημοσιονομικά μέτρα, οι μελλοντικές κυβερνήσεις δύσκολα θα αποφύγουν την αύξηση των δημόσιων εσόδων.
Το πολιτικό τραύμα του 2019
Παρά τα οικονομικά επιχειρήματα, το θέμα εξακολουθεί να αποτελεί πολιτικό ναρκοπέδιο. Το 2019 το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακύρωσε το σχέδιο της τότε γερμανικής κυβέρνησης, το οποίο προέβλεπε ουσιαστικά την επιβολή διοδίων μόνο στους ξένους οδηγούς, με παράλληλη επιστροφή του κόστους στους Γερμανούς μέσω μείωσης του φόρου κυκλοφορίας.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι το μέτρο παραβίαζε την ευρωπαϊκή αρχή της ίσης μεταχείρισης. Η αποτυχία εκείνου του σχεδίου κόστισε ακριβά, καθώς το γερμανικό Δημόσιο υποχρεώθηκε να καταβάλει περίπου 243 εκατ. ευρώ σε αποζημιώσεις προς τους αναδόχους, ενώ ακολούθησαν και ποινικές διώξεις κατά του τότε υπουργού Μεταφορών Andreas Scheuer και του πρώην υφυπουργού του Gerhard Schulz.
Διχασμένοι ειδικοί και πολιτικοί
Η γερμανική κατασκευαστική βιομηχανία υποστηρίζει πλέον ανοιχτά ότι τα διόδια για τα επιβατικά αυτοκίνητα δεν θα πρέπει να αποτελούν ταμπού, υπό την προϋπόθεση ότι οι οδηγοί θα ελαφρυνθούν από άλλες φορολογικές επιβαρύνσεις και θα βελτιωθούν οι παρεχόμενες υποδομές.
Αντίθετα, η ADAC διαφωνεί, υποστηρίζοντας ότι η κινητικότητα πρέπει να παραμείνει οικονομικά προσιτή και ότι οι οδηγοί ήδη επιβαρύνονται σημαντικά μέσω της φορολογίας στα καύσιμα. Παράλληλα, επισημαίνει ότι ακόμη και οι ξένοι οδηγοί συνεισφέρουν στα δημόσια έσοδα όταν ανεφοδιάζονται με καύσιμα στη Γερμανία.
Ανάλογος είναι και ο διχασμός στο πολιτικό σύστημα. Βουλευτές της AfD και της Αριστεράς απορρίπτουν κάθε σκέψη για νέα διόδια, αν και αναγνωρίζουν ότι η χρηματοδότηση των υποδομών αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Οι Πράσινοι εμφανίζονται ανοιχτοί στην εξέταση νέων μορφών χρέωσης, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδευτούν από μειώσεις στη φορολογία καυσίμων και κοινωνικά δίκαιο σχεδιασμό, ενώ στελέχη του CDU δηλώνουν ότι το θέμα δεν αποτελεί πλέον πολιτικό ταμπού, αποκλείοντας ωστόσο οποιαδήποτε λύση που θα στοχοποιεί αποκλειστικά τους αλλοδαπούς οδηγούς.
Ένα ευρωπαϊκό «μωσαϊκό» διοδίων
Την ίδια ώρα, οι οδηγοί που ταξιδεύουν στην Ευρώπη βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο σύστημα χρεώσεων. Άλλες χώρες χρησιμοποιούν σταθμούς διοδίων, άλλες ηλεκτρονικές βινιέτες και άλλες συστήματα ελεύθερης ροής (Free Flow), όπου η χρέωση γίνεται μέσω αναγνώρισης πινακίδων χωρίς μπάρες.
Στην Αυστρία, η παραδοσιακή αυτοκόλλητη βινιέτα θα καταργηθεί από το 2027, ενώ λάθος καταχώριση της πινακίδας μπορεί να επιφέρει πρόστιμο 200 ευρώ. Στην Ιταλία εφαρμόζεται ήδη σύστημα Free Flow σε περιοχές γύρω από το Μιλάνο και το Τορίνο, με υποχρεωτική ηλεκτρονική καταχώριση της διαδρομής. Στη Γαλλία η πληρωμή πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα σε 72 ώρες, στη Σλοβενία η απουσία ηλεκτρονικής βινιέτας μπορεί να επιφέρει πρόστιμο έως 800 ευρώ, ενώ η Κροατία προχωρεί σε πλήρη μετάβαση σε ψηφιακό σύστημα διοδίων από το 2027. Στη Νορβηγία, τέλος, οι οδηγοί χρεώνονται όχι μόνο για αυτοκινητοδρόμους, αλλά και για γέφυρες, σήραγγες και την είσοδο σε μεγάλες πόλεις.
Μέσα σε αυτό το πολύπλοκο ευρωπαϊκό περιβάλλον, η Γερμανία εξακολουθεί να αποτελεί τη μοναδική μεγάλη εξαίρεση. Ωστόσο, οι δημοσιονομικές πιέσεις, η πράσινη μετάβαση και η ανάγκη εξεύρεσης νέων πόρων για τη χρηματοδότηση των υποδομών καθιστούν πλέον ορατό το ενδεχόμενο ακόμη και οι περίφημοι δωρεάν γερμανικοί αυτοκινητόδρομοι να αποκτήσουν, για πρώτη φορά στην ιστορία τους, αντίτιμο για τα επιβατικά αυτοκίνητα.
ΠΗΓΗ: POWERGAME.GR
