Πόσο θα καθυστερήσει η Γραμμή 4 του Μετρό λόγω Κυψέλης

Εντός της εβδομάδας αναμένονται τα πρώτα συμπεράσματα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) για τις ζημιές σε πολυκατοικίες της Κυψέλης, σε μια κρίσιμη καμπή για τη Γραμμή 4 του Μετρό. Ο μετροπόντικας παραμένει ακινητοποιημένος εδώ και τέσσερις μήνες, ενώ η ανάδοχος κοινοπραξία ΑΒΑΞ – GHELLA – ALSTOM έχει ήδη υποβάλει στην Ελληνικό Μετρό νέα τεχνική μελέτη για την ασφαλή συνέχιση της διάνοιξης.

Το πόρισμα του ΤΕΕ ωστόσο αναμένεται να αποσαφηνίσει την κατάσταση των πληγέντων κτιρίων και τις παρεμβάσεις που απαιτούνται για την αποκατάστασή τους, χωρίς η έκδοσή του να συνεπάγεται αυτομάτως την επανεκκίνηση του μηχανήματος. Η νέα εμπλοκή προσθέτει αβεβαιότητα σε ένα ήδη πιεσμένο χρονοδιάγραμμα, καθώς ο ορίζοντας παράδοσης του έργου έχει μετατεθεί από το 2029 στο 2032, ενώ ο ανάδοχος έχει ζητήσει παράταση έως το 2034. Το μέγεθος της πρόσθετης καθυστέρησης πάντως θα εξαρτηθεί από τον χρόνο επανέναρξης των εργασιών στην Κυψέλη και από τα περιθώρια ανάκτησης του χαμένου χρόνου.

Σύμφωνα με πληροφορίες από πηγές με γνώση του έργου, η τετράμηνη ακινητοποίηση στην Κυψέλη δεν θεωρείται, τουλάχιστον προς το παρόν, η μεγαλύτερη απειλή για το συνολικό χρονοδιάγραμμα. Η κατασκευαστική πλευρά εκτιμά ότι ένα σημαντικό μέρος της καθυστέρησης μπορεί να καλυφθεί με την επιτάχυνση της διάνοιξης, εφόσον το επιτρέψουν οι γεωλογικές συνθήκες και ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες ασφαλείας. Αντίθετα, μεγαλύτερη αβεβαιότητα εντοπίζεται στους σταθμούς Ευαγγελισμός και Εξάρχεια, όπου οι εργασίες εξακολουθούν να εξαρτώνται από περιβαλλοντικές, διοικητικές και δικαστικές εκκρεμότητες.

Η εικόνα στην Κυψέλη παραμένει, πάντως, σύνθετη. Οι κάτοικοι αμφισβητούν την πληρότητα των αρχικών πραγματογνωμοσυνών, καταγγέλλουν νέες ρωγμές και ζητούν ανεξάρτητους ελέγχους και εγγυήσεις ασφάλειας. Από την πλευρά του, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών διαβεβαιώνει ότι ο μετροπόντικας δεν θα επανεκκινήσει προτού διασφαλιστεί ότι η συνέχιση των εργασιών δεν θα προκαλέσει πρόσθετα προβλήματα στα γειτονικά κτίρια.

Το πόρισμα του ΤΕΕ και το θολό τοπίο για τον μετροπόντικα

Η δημοσιοποίηση των πρώτων συμπερασμάτων του ΤΕΕ αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο βήμα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων στην Κυψέλη. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ακόμη εάν εντός της εβδομάδας θα δοθεί στη δημοσιότητα το σύνολο της πραγματογνωμοσύνης ή μόνο μέρος των ευρημάτων της. Σε κάθε περίπτωση, η παρέμβαση του Επιμελητηρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι αρχικές αυτοψίες της Ελληνικό Μετρό και της κατασκευαστικής κοινοπραξίας, που πραγματοποιήθηκαν τον Μάιο και τον Ιούνιο, αμφισβητήθηκαν από την Πρωτοβουλία Κατοίκων. Η ολοκλήρωση της πραγματογνωμοσύνης, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την επανεκκίνηση της διάνοιξης. Πρόκειται για δύο διακριτές διαδικασίες, η πρώτη αφορά την κατάσταση των κτιρίων και τις παρεμβάσεις που απαιτούνται για την αποκατάστασή τους, ενώ η δεύτερη τις τεχνικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να κινηθεί ξανά με ασφάλεια ο μετροπόντικας.

Για το δεύτερο σκέλος έχει ήδη εκπονηθεί νέα μελέτη, η οποία βρίσκεται στα χέρια της Ελληνικό Μετρό εδώ και περίπου 15 ημέρες. Την επεξεργάστηκε ομάδα ειδικών που συγκροτήθηκε στις αρχές Αυγούστου, με τη συμμετοχή Ελλήνων πανεπιστημιακών, μηχανικών της κατασκευαστικής κοινοπραξίας και εμπειρογνωμόνων από το εξωτερικό. Η μελέτη εξετάζει τις γεωλογικές συνθήκες και τα φαινόμενα που καταγράφηκαν κατά τη διάνοιξη. Παράλληλα, προσδιορίζει κρίσιμες παραμέτρους λειτουργίας του μηχανήματος, όπως οι πιέσεις κατά την εκσκαφή, η πίεση έγχυσης νερού και τσιμεντοειδών υλικών και η πυκνότητα των υλικών που θα χρησιμοποιηθούν. Η κοινοπραξία αναμένει πλέον την αξιολόγηση της μελέτης και την έγκριση της Ελληνικό Μετρό. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία επαναλειτουργίας του μηχανήματος, το οποίο έχει προχωρήσει περίπου 200 μέτρα πέρα από την πλατεία Κυψέλης και βρίσκεται μεταξύ των οδών Σπετσών και Ζακύνθου.

Πώς μπορεί να ανακτηθεί ο χαμένος χρόνος

Το γεγονός ότι ο μετροπόντικας παραμένει ακινητοποιημένος επί τέσσερις μήνες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ολοκλήρωση της Γραμμής 4 θα μετατεθεί κατά αντίστοιχο χρονικό διάστημα. Η κατασκευαστική πλευρά υποστηρίζει ότι η διάνοιξη προσφέρει μεγαλύτερα περιθώρια αναπλήρωσης χρόνου σε σχέση με άλλες εργασίες, καθώς η ημερήσια πρόοδος του μηχανήματος μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με τη σύσταση του υπεδάφους.

Ενδεικτικά, ένας μετροπόντικας μπορεί να διανοίγει μόλις πέντε μέτρα ημερησίως όταν συναντά δυσμενείς γεωλογικές συνθήκες, ενώ σε ευνοϊκότερο έδαφος η πρόοδός του μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 20 μέτρα. Η ενίσχυση των συνεργείων και η οργάνωση διαδοχικών βαρδιών, με λειτουργία σε 24ωρη βάση, αποτελούν πρόσθετες δυνατότητες επιτάχυνσης.Όπως εξηγούν πηγές με γνώση του έργου, μια εργασία που υπό κανονικές συνθήκες θα απαιτούσε τρεις μήνες θα μπορούσε, εφόσον επιτευχθούν υψηλότεροι ρυθμοί διάνοιξης, να ολοκληρωθεί ακόμη και σε ενάμιση μήνα. Το παράδειγμα αυτό δεν αποτελεί πρόβλεψη για τη συγκεκριμένη καθυστέρηση, αλλά αποτυπώνει τα περιθώρια που υπάρχουν για την ανάκτηση μέρους του χαμένου χρόνου.

Η πραγματική επίπτωση θα εξαρτηθεί από το πότε θα επανεκκινήσει το μηχάνημα, τις συνθήκες που θα συναντήσει στη συνέχεια και τους περιορισμούς που ενδεχομένως θα επιβάλουν οι νέες τεχνικές προδιαγραφές. Εξάλλου, η επιτάχυνση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί εις βάρος της ασφάλειας των υπερκείμενων κατασκευών. Με βάση τον προηγούμενο προγραμματισμό που περιγράφουν οι ίδιες πηγές, η ολοκλήρωση της συγκεκριμένης σήραγγας προβλεπόταν έως το τέλος του 2026. Ο στόχος αυτός έχει πλέον επηρεαστεί από την ακινητοποίηση, χωρίς να έχει προσδιοριστεί νέος δεσμευτικός χρονικός ορίζοντας.

Οι ζημιές στα κτίρια και οι διαφορετικές εκτιμήσεις

Πίσω από τη συζήτηση για τις καθυστερήσεις και το χρονοδιάγραμμα της Γραμμής 4 βρίσκεται ένα πολύ πιο ουσιαστικό ζήτημα, η ασφάλεια των κατοικιών που έχουν επηρεαστεί από τις εργασίες διάνοιξης στην Κυψέλη. Η προσωρινή έκθεση των εμπειρογνωμόνων που έχουν ορίσει οι κάτοικοι αναδεικνύει σοβαρά ερωτήματα για την έκταση των ζημιών και την ανάγκη πληρέστερης τεχνικής αξιολόγησης πριν από την επανεκκίνηση του μετροπόντικα.

Η έκθεση στηρίζεται τόσο στα στοιχεία που διαβίβασε η Ελληνικό Μετρό στους εμπειρογνώμονες μόλις στις 27 Αυγούστου όσο και στις επιτόπιες αυτοψίες που πραγματοποίησαν οι ίδιοι. Τα διαθέσιμα στοιχεία αφορούν 14 πολυκατοικίες, ενώ, σύμφωνα με την πλευρά των κατοίκων, ο συνολικός αριθμός των κτιρίων που έχουν παρουσιάσει βλάβες ανέρχεται σε 25. Οι περισσότερες καταγεγραμμένες φθορές αφορούν ρωγμές και προβλήματα στην τοιχοποιία. Ωστόσο, ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνουν δύο πολυκατοικίες στις οποίες, σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν εντοπιστεί ευρήματα που κατατάσσονται στην κόκκινη κατηγορία της τεχνικής αξιολόγησης. Οι ίδιες πηγές διευκρινίζουν ότι η συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση αφορά ρωγμές σε βασικά δομικά στοιχεία, οι οποίες απαιτούν επισκευή πριν συνεχιστεί η εκσκαφή, χωρίς να σημαίνει αυτομάτως ότι τα κτίρια είναι ακατάλληλα για κατοίκηση, όπως συμβαίνει με τον χαρακτηρισμό «κόκκινο» στους μετασεισμικούς ελέγχους.

Διαφορετική έμφαση δίνει η Πρωτοβουλία Κατοίκων, υποστηρίζει ότι η κόκκινη κατηγορία συνδέεται με ζημιές στον φέροντα οργανισμό, δηλαδή στον σκελετό των κτιρίων. Η Πρωτοβουλία αμφισβητεί επίσης τις διαβεβαιώσεις ότι το φαινόμενο έχει σταθεροποιηθεί. Σε ανακοίνωσή της καταγγέλλει ότι τον τελευταίο μήνα εμφανίστηκαν νέες σοβαρές ρωγμές σε κολώνες, πατώματα, σκάλες και ταβάνια, ακόμη και σε πολυκατοικίες όπου είχαν προηγηθεί αυτοψίες του ΤΕΕ τον Αύγουστο. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι δεν έχει γίνει ολοκληρωμένη καταγραφή των ζημιών ανά κτίριο, αναφέροντας χαρακτηριστικά περίπτωση πολυκατοικίας με επτά πληγείσες κολώνες, από τις οποίες, σύμφωνα με τους κατοίκους, εξετάστηκε με ειδικό εξοπλισμό μόνο μία.

Ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Νίκος Ταχιάος, δήλωσε προ ημερών  στο ΕΡΤnews ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση που διαθέτει από τους μηχανικούς, δεν προκύπτει λόγος εκκένωσης κατοικιών και ότι οι μετρήσεις δεν δείχνουν περαιτέρω καθιζήσεις. Μιλώντας επίσης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναγνώρισε τις ανησυχίες των κατοίκων και διαβεβαίωσε ότι το Δημόσιο και η Ελληνικό Μετρό θα μεριμνήσουν για την αποκατάσταση των ζημιών.

Ο ίδιος έχει επισημάνει ότι κάθε κτίριο αποτελεί διαφορετική περίπτωση, καθώς η ηλικία, η προηγούμενη κατάστασή του και η συμπεριφορά του κατά την καθίζηση πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά. Στην Κυψέλη υπάρχουν, άλλωστε, ιδιαίτερα παλαιές κατασκευές, ακόμη και της δεκαετίας του 1920, καθώς και εγκαταλελειμμένα ακίνητα με θεμελιώσεις μικρού βάθους, περίπου 1,5 έως 2 μέτρων. Η προϋπάρχουσα κατάσταση μπορεί να επηρεάζει την αντοχή τους, χωρίς αυτό να αποκλείει την επίδραση της διάνοιξης στις ζημιές που εμφανίστηκαν.

Η δικαστική εμπλοκή και οι επισκευές που έχουν παγώσει

Η διαφωνία για την έκταση των ζημιών έχει μεταφερθεί και στη Δικαιοσύνη. Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, διαβίβασε στην Εισαγγελία Αθηνών το πόρισμα των τεχνικών συμβούλων των κατοίκων, οι οποίοι εξέτασαν την πραγματογνωμοσύνη της Ελληνικό Μετρό και της κατασκευαστικής κοινοπραξίας και διατύπωσαν τις δικές τους παρατηρήσεις. Από την πλευρά του υπουργείου, ο Νίκος Ταχιάος ανέφερε ότι το συγκεκριμένο πόρισμα δεν προσέθεσε νέα στοιχεία σε όσα ήταν ήδη γνωστά στις αρμόδιες υπηρεσίες. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των καθιζήσεων είχε διαπιστωθεί από την πρώτη στιγμή και ότι για τον λόγο αυτόν σταμάτησε ο μετροπόντικας, ενώ η παρακολούθηση των κτιρίων συνεχίζεται.

Παρέμβαση έχει πραγματοποιήσει και ο επικεφαλής της παράταξης «Αθήνα Ψηλά», Κώστας Μπακογιάννης, ζητώντας έκτακτο Δημοτικό Συμβούλιο με τη συμμετοχή κατοίκων και εκπροσώπων της Ελληνικό Μετρό και του ΤΕΕ. Η παράταξη ζητάει πλήρη δημοσιοποίηση των ελέγχων, εγγυήσεις ασφάλειας και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης χωρίς επιβάρυνση των κατοίκων. Η δικαστική διάσταση δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα για τη συνέχεια του έργου. Πηγές της κατασκευαστικής πλευράς δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο νέων προσφυγών από κατοίκους πολυκατοικιών κάτω από τις οποίες πρόκειται να περάσει η σήραγγα, με αίτημα την προσωρινή διακοπή των εργασιών έως ότου διασφαλιστεί η ασφάλεια των ακινήτων τους. Πρόκειται, πάντως, για πιθανό σενάριο και όχι για δεδομένη νέα εμπλοκή.

Η αντιπαράθεση έχει επηρεάσει και τις εργασίες αποκατάστασης. Σύμφωνα με πηγές του έργου, έχουν ολοκληρωθεί επισκευές σε δέκα κατοικίες, όμως η διαδικασία έχει ουσιαστικά σταματήσει. Η κοινοπραξία αναφέρει ότι διαθέτει ήδη συνεργεία σε αναμονή και ότι οι εργασίες θα μπορούσαν να επανεκκινήσουν μετά την ανακοίνωση του πορίσματος του ΤΕΕ, εφόσον υπάρξει η συναίνεση των ιδιοκτητών ή των ενοίκων. Ο Νίκος Ταχιάος έχει επισημάνει ότι το κόστος αποτελεί ευθύνη του αναδόχου και αναμένεται να καλυφθεί ασφαλιστικά. Παράλληλα, έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο αλλαγής της χάραξης της σήραγγας και έχει δεσμευτεί ότι πριν από την επανεκκίνηση θα υπάρξει ενημέρωση για τη μεθοδολογία που θα ακολουθηθεί.

Ευαγγελισμός: Το περιβαλλοντικό αδιέξοδο και η εκκρεμότητα με την ΕΡΕΤΒΟ

Την ίδια στιγμή, στάσιμα είναι τα πράγματα και στον Ευαγγελισμό. Η εκκρεμότητα έχει τις ρίζες της στην προσφυγή του κοινωφελούς Ιδρύματος «Νικόλας Δ. Πατέρας» στο Συμβούλιο της Επικρατείας για το Πάρκο Ριζάρη. Με την απόφαση 2274/2023, το ΣτΕ επιβεβαίωσε την ισχύ των περιβαλλοντικών όρων και τη χωροθέτηση του σταθμού, ζήτησε όμως την εκπόνηση νέας Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για το εργοτάξιο. Η Ελληνικό Μετρό υπέβαλε τη νέα μελέτη στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τον Μάιο του 2025. Σε αυτήν περιλαμβάνονται οι πρόδρομες και κύριες κατασκευαστικές εργασίες, η τελική διαμόρφωση του σταθμού, η αποκατάσταση και φύτευση του Πάρκου Ριζάρη, καθώς και νέα Μελέτη Κυκλοφοριακών Επιπτώσεων με τροποποιημένη έκταση κατάληψης του εργοταξίου.

Η διαδικασία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε. Τον Νοέμβριο του 2025, η Ελληνικό Μετρό επισήμαινε ήδη στην αρμόδια υπηρεσία ότι η καθυστέρηση επηρέαζε τη συμβατική περάτωση του έργου, ενώ στις 28 Μαΐου 2026 η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης επέστρεψε τη μελέτη, ζητώντας να συνταχθεί εκ νέου, αφού προηγηθεί διερεύνηση νέων εναλλακτικών λύσεων.Η εκκρεμότητα έχει πλέον αποτυπωθεί και στο οικονομικό αντικείμενο της σύμβασης των πρόδρομων εργασιών που έχει αναλάβει η ΕΡΕΤΒΟ. Μέσω του 3ου Ανακεφαλαιωτικού Πίνακα Εργασιών, η αξία της δεύτερης επιμέρους σύμβασης περιορίζεται από τα 4,8 εκατ. ευρώ στα 4,327 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, καθώς αφαιρούνται ποσότητες εργασιών που είχαν προβλεφθεί για τον Ευαγγελισμό αλλά δεν εκτελέστηκαν.

Ειδικότερα, η δαπάνη για τη διαμόρφωση των εργοταξιακών χώρων και τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις μειώνεται κατά περίπου 337.000 ευρώ και η δαπάνη των αρχαιολογικών εργασιών κατά περίπου 135.000 ευρώ. Ακόμη και εάν επιλυθεί η περιβαλλοντική εκκρεμότητα, θα πρέπει πρώτα να ολοκληρωθούν οι πρόδρομες εργασίες από την ΕΡΕΤΒΟ και να παραδοθεί ο χώρος στην κοινοπραξία που κατασκευάζει τη Γραμμή 4. Η Ελληνικό Μετρό αναγνωρίζει, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, ότι είναι δύσκολο ακόμη και να εκτιμηθεί η πιθανή ημερομηνία πλήρους ανάπτυξης των εργασιών στον συγκεκριμένο σταθμό, ενώ οι εργασίες της ίδιας επιμέρους σύμβασης έχουν ολοκληρωθεί στις υπόλοιπες θέσεις του έργου.

Το 2032, το αίτημα για το 2034 και η επόμενη ημέρα

Με αυτά τα δεδομένα, η Κυψέλη προστίθεται σε ένα ήδη επιβαρυμένο χρονοδιάγραμμα, χωρίς να είναι ακόμη δυνατόν να υπολογιστεί η πρόσθετη καθυστέρηση που θα προκαλέσει στην ολοκλήρωση της Γραμμής 4. Η κατασκευαστική πλευρά διατηρεί την εκτίμηση ότι η διάνοιξη μπορεί να επιταχυνθεί και να ανακτηθεί σημαντικό μέρος του χαμένου χρόνου. Στον Ευαγγελισμό και στα Εξάρχεια, αντίθετα, η πρόοδος εξαρτάται από διαδικασίες που δεν βρίσκονται αποκλειστικά στον έλεγχο του αναδόχου και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με περισσότερα συνεργεία ή ταχύτερους ρυθμούς κατασκευής.

Η διάκριση αυτή έχει σημασία για την αξιολόγηση του συνολικού χρονοδιαγράμματος. Μια τετράμηνη διακοπή σε ένα κατασκευαστικό μέτωπο δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε τετράμηνη παράταση ολόκληρου του έργου. Η τελική επίπτωση εξαρτάται από το εάν η συγκεκριμένη εργασία καθορίζει την ημερομηνία ολοκλήρωσης και από το κατά πόσο μπορεί να αναπληρωθεί ο χρόνος που χάθηκε. Προς το παρόν, ο ορίζοντας του 2032 παραμένει το σημείο αναφοράς, ενώ το αίτημα της αναδόχου για παράταση έως το 2034 δεν συνιστά εγκεκριμένη νέα ημερομηνία παράδοσης. Το πόρισμα του ΤΕΕ αναμένεται να δώσει τις πρώτες ουσιαστικές απαντήσεις για την κατάσταση των κτιρίων στην Κυψέλη. Η έγκριση της νέας τεχνικής μελέτης θα καθορίσει, στη συνέχεια, τις προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση του μετροπόντικα. Και μόνο όταν αποσαφηνιστούν αυτά τα δύο ζητήματα θα μπορεί να γίνει πιο αξιόπιστη εκτίμηση για τον χρόνο που έχει χαθεί.

ΠΗΓΗ: POWERGAME.GR

Ακολουθήστε το MotorOne.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη ενημέρωση!