Μπαταρίες 8,6 GW έως το 2030, η Ελλάδα στις 10 πιο ελκυστικές αγορές για επενδύσεις

Στα 8,6 GW, με συνολική χωρητικότητα 25,7 GWh, μπορεί να φτάσει η εγκατεστημένη ισχύς μπαταριών στην Ελλάδα έως το 2030, σύμφωνα με το σενάριο που παρουσίασε ο ενεργειακός σύμβουλος του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών, Στέλιος Ψωμάς, στο συνέδριο της Solarplaza. Η πρόβλεψη ανεβάζει αισθητά τον πήχη για την ελληνική αγορά αποθήκευσης, καθώς προϋποθέτει σχεδόν επταπλασιασμό της ισχύος μέσα σε μία τετραετία, από 1,3 GW το 2026, και κινείται πάνω τόσο από τον στόχο του ΕΣΕΚ όσο και από το εύρος των 5-7 GW που εκτιμά για το τέλος της δεκαετίας το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Η διαδρομή που περιέγραψε ο κ. Ψωμάς είναι απότομη. Από 1,3 GW ισχύος και 3,4 GWh χωρητικότητας φέτος, η αγορά μπορεί, σύμφωνα με το σενάριο, να ανέβει στα 3 GW και 7,5 GWh το 2027, στα 4,8 GW και 13,2 GWh το 2028, στα 6,6 GW και 19,9 GWh το 2029 και, τελικά, στα 8,6 GW και 25,7 GWh το 2030. Με άλλα λόγια, η αποθήκευση καλείται μέσα σε λίγα χρόνια να περάσει από την πρώτη φάση ανάπτυξης σε μια αγορά πολλών GW.

Το σενάριο αποκτά βάρος επειδή συμπίπτει με μια σαφή αλλαγή στις συνθήκες της αγοράς ηλεκτρισμού. Οι ώρες αρνητικών τιμών αυξήθηκαν από μόλις 11 το 2024 σε 115 το 2025 και σε 382 έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ παράλληλα οι περικοπές παραγωγής από ΑΠΕ γίνονται συχνότερες. Πρόκειται για δύο φαινόμενα που ενισχύουν την αξία της αποθήκευσης: οι μπαταρίες μπορούν να απορροφούν ενέργεια τις ώρες υπερπροσφοράς, όταν οι τιμές πιέζονται έντονα ή περνούν κάτω από το μηδέν, και να την επιστρέφουν στο σύστημα όταν η ζήτηση και οι τιμές ανεβαίνουν.

Από τα 4,33 GW του ΕΣΕΚ στα 8,6 GW

Η απόσταση από τον επίσημο σχεδιασμό είναι σημαντική. Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα προβλέπει 4,33 GW συστημάτων BESS και 1,93 GW αντλησιοταμίευσης έως το 2030, ενώ το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εκτιμά ότι η πραγματική ανάπτυξη των μπαταριών μπορεί να φθάσει τα 5-7 GW. Στην ίδια παρουσίαση αναφέρεται ότι οι τρεις διαγωνισμοί στήριξης έχουν ήδη κατακυρώσει 900 MW αυτόνομων μπαταριών, με σύνδεση μέσα στο 2026, ενώ η διαδικασία για stand-alone έργα προβλέπεται να οδηγήσει στην κατανομή όρων σύνδεσης για επιπλέον 4,7 GW τον Οκτώβριο του 2026.

Παράλληλα, 2 GW μπαταριών που θα συνδυάζονται με έργα ΑΠΕ αναμένεται να λάβουν όρους σύνδεσης μέσα στην περίοδο 2026-2027, με περίπου 0,5 GW να έχουν ήδη εξασφαλίσει τέτοιους όρους. Στο ίδιο πακέτο ανάπτυξης της αγοράς εντάσσεται και η πρόβλεψη για 200 εκατ. ευρώ επιχορηγήσεων το 2027 για μικρές μπαταρίες πίσω από τον μετρητή, δηλαδή συστήματα που εγκαθίστανται στην πλευρά του καταναλωτή.

Το επενδυτικό ενδιαφέρον, σε επίπεδο αδειών τουλάχιστον, είναι ήδη πολλαπλάσιο αυτών των μεγεθών. Τον Αύγουστο του 2026 είχαν αδειοδοτηθεί 55,3 GW αυτόνομων BESS με χωρητικότητα 166,2 GWh, επιπλέον 11,8 GW co-located έργων κατηγορίας 11Β με 28,1 GWh, καθώς και 16,7 GW αντλησιοταμίευσης με 163,7 GWh. Συνολικά, το αδειοδοτημένο χαρτοφυλάκιο αποθήκευσης ανερχόταν σε 83,8 GW και 358 GWh. Τα νούμερα αυτά ασφαλώς δεν μεταφράζονται σε έργα που θα κατασκευαστούν στο σύνολό τους, δείχνουν όμως ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον δεν είναι ο περιοριστικός παράγοντας της αγοράς.

Η Aurora βλέπει 4-5 GW, αλλά βάζει την Ελλάδα στο ευρωπαϊκό Top 10

Πιο συντηρητική είναι η εκτίμηση της Aurora Energy Research. Συνυπολογίζοντας την πρόσβαση στην αγορά, τους περιορισμούς του ηλεκτρικού δικτύου και τις απαιτήσεις χρηματοδότησης, ο οίκος προβλέπει 4-5 GW εγκατεστημένων BESS στην Ελλάδα έως το 2030. Η πρόβλεψη αυτή απέχει από τα 8,6 GW του σεναρίου Ψωμά, επιβεβαιώνει ωστόσο ότι η αγορά μπαίνει σε φάση ταχείας μεγέθυνσης.

Η Ελλάδα, άλλωστε, κατατάσσεται μαζί με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία μεταξύ των δέκα ελκυστικότερων αγορών μπαταριών στην Ευρώπη στην αξιολόγηση 28 χωρών της Aurora. Η κατάταξη δεν στηρίζεται μόνο στο μέγεθος της αγοράς, αλλά συνεκτιμά το θεσμικό περιβάλλον, τις διαθέσιμες πηγές εσόδων και τα οικονομικά των έργων.

Η σύγκριση με τις γειτονικές αγορές εξηγεί και γιατί η Νοτιοανατολική Ευρώπη προσελκύει πλέον τόσο μεγάλο ενδιαφέρον. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Aurora, στο τέλος του 2026 η Βουλγαρία αναμένεται να βρίσκεται στα 5,4 GW BESS, έναντι 1,8 GW στη Ρουμανία, 1 GW στην Ελλάδα και 0,7 GW στην Ουγγαρία. Για το 2030, η βασική πρόβλεψη ανεβάζει τη Βουλγαρία στα 6,6 GW, τη Ρουμανία και την Ελλάδα στα 4 GW και την Ουγγαρία στα 1,2 GW, ενώ το ανώτερο άκρο των pipelines φθάνει αντίστοιχα στα 7,6, 6, 5 και 1,8 GW.

Το βουλγαρικό παράδειγμα έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική αγορά, καθώς δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να αυξηθεί η εγκατεστημένη ισχύς όταν ωριμάσουν ταυτόχρονα το ρυθμιστικό πλαίσιο, οι όροι σύνδεσης και η χρηματοδότηση. Σε αυτή την εμπειρία στηρίζεται εν μέρει και η εκτίμηση ότι η Ελλάδα μπορεί να ξεπεράσει τα πιο συντηρητικά σενάρια για το 2030.

Από τις επιδοτούμενες στις merchant μπαταρίες

Η επόμενη φάση της αγοράς, πάντως, δεν αναμένεται να στηριχθεί αποκλειστικά σε καθεστώτα ενίσχυσης. Η Aurora εκτιμά ότι τα πρώτα έργα θα στηριχθούν κυρίως σε μηχανισμούς υποστήριξης, αλλά από το 2026 και μετά το μεγαλύτερο μέρος της νέας ισχύος θα προέρχεται σταδιακά από merchant έργα, δηλαδή επενδύσεις των οποίων τα έσοδα θα εξαρτώνται περισσότερο από τη συμμετοχή στην αγορά. Στις βασικές οδούς ανάπτυξης περιλαμβάνονται τα αυτόνομα BESS με προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο, τα έργα ΑΠΕ με μπαταρίες των κατηγοριών 11Α, 11Β και 11Γ, καθώς και merchant έργα με συμβατικά κατοχυρωμένα έσοδα, όπως τα tolling agreements.

Η οικονομική λογική των merchant μπαταριών βασίζεται ακριβώς στη δυνατότητά τους να αντλούν έσοδα από περισσότερες της μίας αγορές. Ένα BESS μπορεί να συναλλάσσεται στην Αγορά Επόμενης Ημέρας και στην Ενδοημερήσια Αγορά, αλλά παράλληλα να συμμετέχει στις αγορές εξισορρόπησης, παρέχοντας υπηρεσίες aFRR, mFRR και FCR. Η δυνατότητα αυτού του «stacking» διαφορετικών πηγών εσόδων είναι κρίσιμη για τη βιωσιμότητα των έργων, ιδιαίτερα όσο η αγορά ωριμάζει και ο ανταγωνισμός αυξάνεται.

Για την Ελλάδα, η Aurora υπολογίζει ότι περίπου το 70% του μέσου gross margin stack μιας δίωρης μπαταρίας την περίοδο 2029-2044 μπορεί να προέρχεται από το energy arbitrage –δηλαδή τις συναλλαγές στην αγορά ενέργειας και τις σχετικές υπηρεσίες– ενώ το υπόλοιπο 30% συνδέεται κυρίως με πληρωμές ισχύος για επικουρικές υπηρεσίες. Η διάρθρωση αυτή δείχνει πόσο σημαντική γίνεται η μεταβλητότητα των τιμών για την επενδυτική απόδοση των μπαταριών.

Πλεονέκτημα στα έργα ΑΠΕ με μπαταρίες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον εμφανίζουν τα έργα στα οποία η αποθήκευση συνδυάζεται με φωτοβολταϊκά ή αιολικά. Η ανάλυση της Aurora καταλήγει ότι τα co-located έργα είναι, υπό τις παραδοχές της, τα πιο αποδοτικά μεταξύ των merchant επιλογών, με τα φωτοβολταϊκά συν BESS να εμφανίζουν σε βασικές αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης IRR άνω του 11% σε σειρά διαφορετικών διαμορφώσεων. Τα αντίστοιχα αιολικά έργα με αποθήκευση εμφανίζουν χαμηλότερες αποδόσεις, κυρίως λόγω του υψηλότερου αρχικού κόστους της αιολικής τεχνολογίας.

Το πλεονέκτημα της συνεγκατάστασης δεν περιορίζεται στα έσοδα. Σύμφωνα με την Aurora, η κοινή σύνδεση με το δίκτυο και ο επιμερισμός δαπανών ανάπτυξης και εξισορρόπησης του συστήματος μπορούν να περιορίσουν το CAPEX έως και κατά 15%, ενώ η κοινή χρήση γης και υπηρεσιών βελτιστοποίησης μπορεί να μειώσει το OPEX περίπου κατά 10%. Παράλληλα, η μπαταρία μπορεί να αποθηκεύει πλεονάζουσα παραγωγή από το έργο ΑΠΕ και να αυξάνει τις δυνατότητες συμμετοχής του χαρτοφυλακίου τόσο στη χονδρεμπορική όσο και στην αγορά εξισορρόπησης. Η Aurora επισημαίνει, πάντως, ότι η μελλοντική πίεση στις τιμές που εισπράττουν τα φωτοβολταϊκά παραμένει παράγοντας αβεβαιότητας.

Το σενάριο των 8,6 GW, πάντως, θα κριθεί στην πράξη από το πόσο γρήγορα θα λυθούν οι περιορισμοί στο δίκτυο και θα περάσουν τα έργα από τις άδειες στην κατασκευή. Υπό αυτή την έννοια, οι 382 ώρες αρνητικών τιμών του 2026 λένε ίσως περισσότερα για το μέλλον των μπαταριών στην Ελλάδα από οποιονδήποτε στόχο σε ένα ενεργειακό σχέδιο.

ΠΗΓΗ: ENERGYGAME.GR

Ακολουθήστε το MotorOne.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη ενημέρωση!