Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα ενεργειακή κρίση τα επόμενα δύο χρόνια, αυτή τη φορά όχι μόνο λόγω των υψηλών τιμών αλλά κυρίως λόγω της αδυναμίας εξασφάλισης επαρκών ποσοτήτων φυσικού αερίου.
Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα που έστειλε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και Διευθύνων Σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, από το βήμα του 7ου OT Forum, προειδοποιώντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις ενεργειακές κρίσεις εκ των υστέρων, με καθυστερήσεις και υψηλό οικονομικό κόστος.
Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα εγκλωβισμένη ανάμεσα σε δύο γεωπολιτικές πραγματικότητες. Από τη μία πλευρά, η πολιτική απόφαση απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, η οποία, όπως σημείωσε, είναι αναγκαία μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Από την άλλη, οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους στις ροές LNG από το Κατάρ δημιουργούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο ενεργειακό περιβάλλον.
«Ρώσικο δεν μπορούμε να πάρουμε, καταριανό δεν βρίσκουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η Ευρώπη στρέφεται πλέον αναγκαστικά προς το αμερικανικό LNG.
Ωστόσο, κατά τον ίδιο, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον η τιμή αλλά η διαθεσιμότητα των ποσοτήτων.
«Η τιμή φέτος τον χειμώνα και του χρόνου θα είναι δευτερεύουσα. Αυτό που θα χρειαστεί να διασφαλίσει κανείς είναι ποσότητες», τόνισε, εκφράζοντας αμφιβολίες για το κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν επαρκείς εξαγωγικές δυνατότητες ώστε να καλύψουν τη συνολική ζήτηση της Ευρώπης.
«Η απάντηση κατά τη γνώμη μου είναι όχι», σημείωσε.
«Η Ευρώπη δεν προβλέπει»
Ο επικεφαλής της AKTOR άσκησε κριτική στον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει διαχρονικά τις κρίσεις. Όπως ανέφερε, ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι η υπερβολική εξάρτηση από μία μόνο πηγή προμήθειας μπορεί να μετατρέψει την ενέργεια σε γεωπολιτικό όπλο.
«Βλέπει κανείς τον κίνδυνο να έρχεται και δεν ενεργεί να τον αποτρέψει. Όταν συμβεί, τρέχει πανικόβλητος, συνήθως άστοχα στην αρχή και μεταγενέστερα πληρώνοντας πολύ ακριβά για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι και σήμερα η Ευρώπη επαναλαμβάνει το ίδιο λάθος, καθώς δεν έχει κινηθεί εγκαίρως για να εξασφαλίσει τις απαραίτητες ποσότητες LNG για τους επόμενους χειμώνες.
Κατά την εκτίμησή του, το αποτέλεσμα θα είναι η εμφάνιση ισχυρών πληθωριστικών πιέσεων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με ιδιαίτερη ένταση στις βιομηχανικές οικονομίες της Βόρειας Ευρώπης.
Η πρόταση για ευρωομόλογο
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρειαστεί να εξετάσει λύσεις αντίστοιχες με εκείνες που υιοθετήθηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας.
«Θα πρέπει να πάμε σε μια λύση σαν και αυτή του Covid, δηλαδή ενός ευρωομολόγου», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται απλώς για ένα πιθανό σενάριο αλλά για μια αναγκαία επιλογή προκειμένου να απορροφηθούν οι πληθωριστικές πιέσεις που θα προκύψουν από το ενεργειακό κόστος.
«Δεν μπορώ να φανταστώ ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιτρέψει μια πληθωριστική πίεση της τάξης του 10%-12%», σημείωσε.
Όπως εξήγησε, όταν το πρόβλημα αφορά το σύνολο των κρατών-μελών και ιδιαίτερα τις οικονομίες του ευρωπαϊκού Βορρά, η πολιτική αντίδραση τελικά έρχεται, έστω και με καθυστέρηση. Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι η συζήτηση για ένα νέο κοινό ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο θα έπρεπε ήδη να έχει ξεκινήσει.
Ο ρόλος των μακροχρόνιων συμβολαίων LNG
Κομβικό στοιχείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ανάγκη σύναψης μακροχρόνιων συμφωνιών προμήθειας LNG. Σύμφωνα με τον ίδιο, μόνο μέσω πολυετών συμβολαίων μπορούν να διασφαλιστούν οι απαιτούμενες ποσότητες και να περιοριστούν οι ακραίες διακυμάνσεις των τιμών.
«Όταν δεν υπάρχουν διασφαλισμένες ποσότητες, η τιμή καθίσταται δευτερεύουσα, γιατί όσο και αν είναι θα χρειάζεται να το πάρεις», ανέφερε.
Παράλληλα προειδοποίησε ότι η αποκλειστική εξάρτηση από τις αγορές spot δημιουργεί συνθήκες αβεβαιότητας, καθώς τα φορτία LNG μπορούν να αλλάζουν χέρια πολλές φορές μέχρι να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η λύση δεν μπορεί να είναι η αντικατάσταση της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο με μια νέα εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Δεν θεωρώ ότι το να φύγουμε από μια εξάρτηση που ήταν οι Ρώσοι και να πάμε αναγκαστικά σε μια άλλη εξάρτηση των Αμερικανών είναι προς όφελος της Ευρώπης», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται ένα ισορροπημένο μείγμα πηγών εφοδιασμού.
Ο Κάθετος Διάδρομος και οι ελληνικές φιλοδοξίες
Στο πλαίσιο αυτό ενέταξε και τη στρατηγική της Atlantic SEE LNG Trade, η οποία συμμετέχει στην ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Όπως τόνισε, έχουν ήδη υπογραφεί συμφωνίες με την Αλβανία και τη Βοσνία, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη αντίστοιχες διαδικασίες με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πλαισίου 20ετούς διάρκειας που θα διασφαλίζει ποσότητες αμερικανικού LNG μεταξύ 5,5 και 7 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως.
«Το σημαντικό δεν είναι μόνο το οικονομικό αποτέλεσμα για την AKTOR ή την Atlantic. Είναι η εθνική προσπάθεια δημιουργίας του Κάθετου Διαδρόμου, που κατά τη γνώμη μου είναι εξαιρετικά σοβαρή για την Ελλάδα», δήλωσε.
Κατά τον ίδιο, οι συμφωνίες αυτές δημιουργούν τις προϋποθέσεις για νέες ενεργειακές επενδύσεις, αναβάθμιση δικτύων και ενίσχυση του γεωπολιτικού ρόλου της Ελλάδας ως πύλης εισόδου LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Ο Κάθετος Διάδρομος όπως ανέφερε δεν επιδιώκει να δημιουργήσει ένα άλλο μονοπώλιο αλλά να επιτρέψει μια ισορροπία των ποσοτήτων από Αμερική και όταν κάποια στιγμή επιτραπεί και από Ρωσία.
Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου αναφέρθηκε και στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, εκφράζοντας την άποψη ότι η χώρα έχει πλέον περάσει σε διαφορετική φάση ωρίμανσης.
«Δεν είμαστε στην ίδια θέση που ήμασταν όταν είχαμε ανάγκη το RRF», σημείωσε, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιονομική πειθαρχία και η βελτίωση των οικονομικών μεγεθών έχουν αρχίσει να αποδίδουν καρπούς.
Όπως είπε, το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι πλέον ξένα επενδυτικά κεφάλαια είναι διατεθειμένα να αναλάβουν ελληνικό επενδυτικό κίνδυνο μέσω τοποθετήσεων σε μετοχικό κεφάλαιο και όχι μόνο μέσω δανεισμού.
Στο ίδιο πλαίσιο υπογράμμισε ότι η πολιτική σταθερότητα παραμένει καθοριστικός παράγοντας για τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής της χώρας.
«Δεν πρέπει να κάνουμε το λάθος να θεωρούμε δεδομένο ότι βρισκόμαστε πλέον στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης», προειδοποίησε, τονίζοντας ότι η εμπιστοσύνη των επενδυτών συνδέεται άμεσα με τη συνέχιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της πολιτικής σταθερότητας.
