«Πυρετός» διαβουλεύσεων βρίσκεται σε εξέλιξη στο κυβερνητικό επιτελείο για το νέο «δίχτυ προστασίας» απέναντι στις υψηλές τιμές των καυσίμων, καθώς η εξειδίκευση των παρεμβάσεων δεν έχει ακόμη κλειδώσει. Κάποιες πληροφορίες δείχνουν, μάλιστα, πως για την οριστικοποίησή τους θα χρειαστούν ακόμη μερικά 24ωρα, με το βάρος να πέφτει τόσο στο diesel κίνησης όσο και στο πετρέλαιο θέρμανσης, η διάθεση του οποίου ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου.
Τα μέτρα θα οριστικοποιηθούν αφότου ολοκληρωθούν οι συζητήσεις με τα δύο διυλιστήρια για τη συνδρομή τους, κάτι που αναμένεται να γίνει τις επόμενες ημέρες. Την ίδια στιγμή, όλα δείχνουν πως το «δίχτυ προστασίας» θα χρειαστεί να οριστικοποιηθεί, ενώ θα παραμένει ανοικτή μία σημαντική παράμετρος: η στάση της Κομισιόν στην προοπτική έκτακτης δημοσιονομικής ευελιξίας στα κράτη-μέλη, η οποία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο ώστε η κυβέρνηση να εξετάσει πρόσκαιρη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.
Η παράμετρος αυτή είναι καθοριστική, καθώς θα προσδιορίσει τα κεφάλαια που θα πρέπει να διατηρηθούν ως εφεδρείες, ώστε να υπάρχει δυνατότητα κρατικής στήριξης και τους επόμενους μήνες, εφόσον βεβαίως χρειαστεί. Επομένως, αποτελεί καταλύτη για να αποφασιστούν τα ποσά που θα διατεθούν άμεσα από τα κρατικά ταμεία, για την ενίσχυση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
- Citroen e-C3 Urban: Προσιτή ηλεκτροκίνηση, από 17.700 ευρώ
- Zeekr 7GT: Πρακτικό shooting brake με επιδόσεις supercar και αυτονομία έως 655 χιλιόμετρα
- Skoda Elroq: Nέα εποχή ηλεκτροκίνησης, με αυτονομία έως 717 χιλιόμετρα
- Nissan Micra: Για πρώτη φορά αποκλειστικά ηλεκτρικό με έως 416 χλμ. αυτονομίας
- MINI Aceman: Ηλεκτρικές επιδόσεις και χαρακτήρας MINI με έως 218 ίππους
Η «μάχη» για τον ΕΦΚ στις Βρυξέλλες
Προσώρας δεν είναι επίσης σαφές ποια φόρμουλα θα μπορούσε να πάρει αυτή η ευελιξία στον δημοσιονομικό χώρο. Ενδεικτικά, ανώτερες κυβερνητικές πηγές αποκλείουν να ζητηθεί -και να γίνει δεκτή από τις Βρυξέλλες- η εκ των προτέρων αξιοποίηση μέρους του φετινού υπερπλεονάσματος, πριν αυτό επικυρωθεί την άνοιξη από τη Eurostat. Πρόκειται για σενάριο το οποίο κυκλοφορούσε ευρέως τα τελευταία 24ωρα.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει ξεκαθαρίσει ότι, με τους σημερινούς δημοσιονομικούς κανόνες, μια μείωση του ΕΦΚ θα έπρεπε να αντισταθμιστεί από περικοπή άλλης δαπάνης ή από αύξηση άλλου φόρου. Ωστόσο, όπως όλα δείχνουν, το θέμα δεν πρόκειται να λήξει άμεσα. Αντίθετα, η τύχη του φαίνεται πως θα κριθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στις 15-16 Οκτωβρίου, όπου θα τεθεί επίσημα από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Ωστόσο, όλες οι ευρωπαϊκές οικονομίες δεν έχουν τις ίδιες δημοσιονομικές αντοχές, ενώ παράλληλα το διεθνές οικονομικό περιβάλλον -με τις πιέσεις στις αγορές ομολόγων- ενισχύει και τα επιχειρήματα υπέρ της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Επομένως, δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι η ελληνική θέση θα γίνει αποδεκτή χωρίς να δοθεί «μάχη».
Η σαουδαραβική «νάρκη» στην αγορά πετρελαίου
Οι αρνητικές εξελίξεις, πάντως, των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι ο πρωθυπουργός μπορεί να έχει τότε «σύμμαχο» όχι μόνο τη διατήρηση του σκηνικού κρίσης, αλλά και την περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης. Προς αυτήν την κατεύθυνση κατατείνει η σαουδαραβική «νάρκη» που ενεργοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, μετά την επίθεση των Χούθι στον κρίσιμο αγωγό East-West της Σαουδικής Αραβίας. Σύμφωνα με τα ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία, η Saudi Aramco ενημέρωσε τουλάχιστον δύο ευρωπαϊκά διυλιστήρια ότι δεν θα πραγματοποιηθούν προγραμματισμένες αποστολές αργού τον Οκτώβριο, καθώς οι ζημιές στον αγωγό περιόρισαν τις εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η εξέλιξη «αγγίζει» και τα ελληνικά διυλιστήρια, τα οποία πάντως έχουν ήδη αντικαταστήσει τις σχετικές προμήθειες με άλλες πηγές. Η ασφάλεια εφοδιασμού, επομένως, δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Ωστόσο, η ακόμη μεγαλύτερη στενότητα στην ευρωπαϊκή αγορά αυξάνει το κόστος αντικατάστασης των φορτίων και ενισχύει τις ανατιμητικές πιέσεις.
Σε αυτό το περιβάλλον, το αργό παραμένει σταθερά πάνω από το όριο των 100 δολαρίων. Την Παρασκευή το αμερικανικό WTI έκλεισε στα 100,30 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Μπρεντ στα 104,87 δολάρια. Την ίδια στιγμή, πηγές του εγχώριου κλάδου σημειώνουν πως έχει επανακάμψει για τα καλά η ανισορροπία στα διυλισμένα προϊόντα, με ιδιαίτερα περιορισμένη προσφορά στο diesel.
Ενδεικτικά, στις 17 Σεπτεμβρίου diesel κίνησης και απλή αμόλυβδη είχαν την ίδια μέση πανελλαδική τιμή, στα 2,188 ευρώ ανά λίτρο. Πρόκειται για μία ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη, αφού το diesel επηρεάζει το κόστος σχεδόν ολόκληρου του φάσματος προϊόντων και υπηρεσιών.
Το περίγραμμα των μέτρων
Όσον αφορά το «δίχτυ ασφαλείας», ο πρωθυπουργός έχει ήδη δώσει τις γενικές κατευθύνσεις, τόσο μέσα από την τηλεοπτική συνέντευξή του την προηγούμενη εβδομάδα όσο και από τη χθεσινή κυριακάτικη ανασκόπησή του. Έτσι, πρόκειται να επεκταθεί και σε ολόκληρο τον Οκτώβριο η επιδότηση στο diesel κίνησης, ύψους 10 λεπτών ανά λίτρο με τον ΦΠΑ.
Όσον αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης, ο πρωθυπουργός έχει δεσμευτεί πως η τιμή εκκίνησης της διάθεσής του θα κινηθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο. Η κυβερνητική παρέμβαση θα είναι διπλή: αφενός με επιδότηση στην αντλία, με τη συνδρομή και των διυλιστηρίων, αφετέρου με ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης. Χωρίς καμία παρέμβαση, η περίοδος θέρμανσης θα ξεκινούσε με το καύσιμο πάνω από τα 2 ευρώ ανά λίτρο.
Η αύξηση του επιδόματος θα αφορά όλους τους δικαιούχους, ανεξάρτητα από το μέσο που χρησιμοποιούν για θέρμανση – πετρέλαιο, φυσικό αέριο, καυσόξυλα ή ηλεκτρισμό. Ερώτημα παραμένει η ακριβής κατανομή της πρόσθετης στήριξης και κατά πόσο θα πρόκειται για οριζόντια αύξηση, ή θα υπάρξει πρόσθετη ενίσχυση για περιοχές με χαμηλότερες θερμοκρασίες, μέσω προσαρμογής του μοντέλου των βαθμοημερών. Στα σχέδια βρίσκεται επίσης η διεύρυνση της «περιμέτρου» του επιδόματος, με τους δικαιούχους να ανέρχονται σήμερα, με βάση τα περσινά δεδομένα, σε περίπου 1,1 εκατομμύριο.
Τα διυλιστήρια, το Fuel Pass και το πλαφόν στο κέρδος
Οι τελικές παράμετροι της κρατικής ενίσχυσης θα εξαρτηθούν σε σημαντικό βαθμό από την έκταση της συνεισφοράς των δύο διυλιστηρίων. Αν και είναι περίπου δεδομένο ότι οι δύο ενεργειακοί όμιλοι θα «βάλουν πλάτη» με έκπτωση στο πετρέλαιο θέρμανσης, δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο το ύψος των κεφαλαίων που προτίθενται να διαθέσουν.
Παράλληλα, τα δύο διυλιστήρια αναμένεται να συνεχίσουν τις εκπτώσεις στο diesel κίνησης και στη βενζίνη, οι οποίες τους δύο προηγούμενους μήνες ήταν 5 και 10 λεπτά ανά λίτρο με ΦΠΑ, αντίστοιχα. Ερωτηματικό αποτελεί αν θα υπάρξει παράλληλα και κρατική στήριξη στη βενζίνη. Βέβαιο, πάντως, θα πρέπει να θεωρείται ότι, ακόμη κι αν τελικά ενεργοποιηθεί παρέμβαση για τους οδηγούς βενζινοκίνητων Ι.Χ., αυτή δεν θα έχει οριζόντιο χαρακτήρα, αλλά θα κινηθεί στη λογική ενός νέου Fuel Pass, με εισοδηματικά ή άλλα κριτήρια.
Σε κάθε περίπτωση, τα μέτρα για τα καύσιμα κίνησης δεν θα έχουν εφάπαξ χαρακτήρα, καθώς θα επανεξετάζονται ανάλογα με την εξέλιξη των διεθνών και εγχώριων τιμών. Παράλληλα, ο κλάδος αναμένει την εξειδίκευση της νέας εφαρμογής του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των εταιρειών εμπορίας και των πρατηρίων. Αυτά που μένουν να διευκρινιστούν είναι η ακριβής φόρμουλα που θα πάρει το πλαφόν -για παράδειγμα, αν θα πρόκειται για «ταβάνι» σε ποσοστιαία βάση-, καθώς και ποια καύσιμα θα καλύψει.
Τι γίνεται στις άλλες χώρες
Σε όλη την Ευρώπη δεν καταγράφεται ακόμη γενικευμένο πρόβλημα φυσικής διαθεσιμότητας καυσίμων στις αντλίες, αλλά η «Γηραιά Ήπειρος» βρίσκεται αντιμέτωπη με στενότητα προσφοράς, ειδικά στο diesel και στα αεροπορικά καύσιμα. Η πίεση αποτυπώνεται ήδη στις λιανικές τιμές, ιδιαίτερα στο πετρέλαιο κίνησης, καθώς οι διαταραχές στις διεθνείς ροές και η περιορισμένη δυνατότητα γρήγορης αναπλήρωσης των χαμένων ποσοτήτων έχουν ανεβάσει αισθητά το κόστος εφοδιασμού. Το Reuters καταγράφει σημαντική πίεση στη διαθεσιμότητα diesel και αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη, χωρίς πάντως μέχρι στιγμής ελλείψεις στις αντλίες.
Τουλάχιστον 16 κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν μειώσει από τον Μάρτιο τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στη βενζίνη ή/και στο diesel, για να περιορίσουν το ενεργειακό σοκ. Πρόκειται για τις Αυστρία, Κροατία, Κύπρος, Τσεχία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβενία, Ισπανία και Σουηδία.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Γερμανίας, όπου οι τιμές των καυσίμων έχουν ξεπεράσει τα 2 ευρώ ανά λίτρο και η κυβέρνηση αποφάσισε προσωρινή φορολογική ελάφρυνση περίπου 17 λεπτών ανά λίτρο από την 1η Οκτωβρίου, ενώ προτίθεται να διαπραγματευθεί με τον κλάδο και ένα σύστημα πλαφόν από το 2027. Στην Ιταλία, η κυβέρνηση παρέτεινε έως τις 5 Οκτωβρίου τη μείωση του ΕΦΚ στο diesel, έστω και με μικρότερο πλέον ύψος, καθώς οι τιμές παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στη Βρετανία, όπου το diesel έχει αυξηθεί ταχύτερα από τη βενζίνη, αντανακλώντας τη μεγαλύτερη πίεση στα μεσαία αποστάγματα. Η βρετανική κυβέρνηση έχει παρατείνει έως το τέλος του 2026 τη μείωση κατά 5 πένες ανά λίτρο στον φόρο, αναβάλλοντας την προγραμματισμένη σταδιακή κατάργησή της.
ΠΗΓΗ: POWERGAME.GR
