Στις απαρχές της αυτοκίνησης, όταν η τεχνολογία εξελισσόταν με καταιγιστικούς ρυθμούς, γεννήθηκε ένα από τα πιο σημαντικά μοντέλα στην ιστορία της Lancia: Η Alpha 12 HP Sport. Ήταν το πρώτο αγωνιστικό αυτοκίνητο της Lancia και ταυτόχρονα το μοντέλο που καθόρισε τη φιλοσοφία της μάρκας για τις επόμενες δεκαετίες.
Η ιστορία ξεκινά στις 29 Νοεμβρίου 1906, όταν ο Vincenzo Lancia, πρώην επικεφαλής δοκιμαστής και εργοστασιακός οδηγός της Fiat, ίδρυσε τη Lancia & C. στο Τορίνο, μαζί με τον Claudio Fogolin. Μόλις έναν χρόνο αργότερα, το πρώτο ολοκληρωμένο πλαίσιο με κινητήρα ήταν έτοιμο, ενσωματώνοντας μηχανολογικές λύσεις που επέτρεπαν την ανάπτυξη υψηλότερων στροφών από τον κινητήρα σε σχέση με τα αυτοκίνητα εκείνης της εποχής, στοιχείο που μεταφραζόταν σε αυξημένη ισχύ και επιδόσεις.
Η επίσημη πρεμιέρα πραγματοποιήθηκε στην Έκθεση Αυτοκινήτου του Τορίνο το 1908, με την ονομασία Tipo 51. Αργότερα, το 1919, ο Giovanni Lancia, αδερφός του Vincenzo και φιλόλογος πρότεινε να υιοθετηθεί η ονοματολογία με γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου, με το “Alpha” να αποδίδεται αναδρομικά στο πρώτο μοντέλο, το οποίο έγινε γνωστό ως Lancia Alpha 12 HP.
Ο κινητήρας της ήταν πρωτοποριακός για την εποχή: αποτελούνταν από δύο δικύλινδρα μπλοκ κατασκευασμένα από χυτό σίδηρο, που σχημάτιζαν μια τετρακύλινδρη εν σειρά μονάδα, με μπλοκ από χυτοσίδηρο και στροφαλοθάλαμο από αλουμίνιο. Διέθετε εκκεντροφόρο, πλευρικές βαλβίδες, ανάφλεξη με μανιατό και καρμπυρατέρ Lancia. Με κυβισμό 2.543 κ. εκ. απέδιδε αρχικά 24 ίππους στις 1.450 σ.α.λ., για να φτάσει σύντομα τους 28 ίππους στις 1.800 σ.α.λ.
Εξίσου καινοτόμο ήταν και το σύστημα μετάδοσης: αντί για τις συνηθισμένες αλυσίδες της εποχής, η Lancia χρησιμοποίησε άξονα για τη μετάδοση της κίνησης στους πίσω τροχούς – μια λύση πιο αξιόπιστη, που αργότερα καθιερώθηκε σε ολόκληρη την αυτοκινητοβιομηχανία.
Το πλαίσιο αποτελούνταν από χαλύβδινη δομή με διαμήκεις δοκούς και εγκάρσιες ενισχύσεις, πάνω στην οποία τοποθετούνταν διάφοροι τύποι αμαξώματος: από πολυτελή coupe και λιμουζίνες μέχρι phaeton και landaulet. Συνολικά κατασκευάστηκαν 108 μονάδες μεταξύ 1907 και 1909, μαζί με ελάχιστες εκδόσεις “Corsa”.
Παρότι αρχικά ο Vincenzo Lancia ήταν επιφυλακτικός απέναντι στους αγώνες λόγω του κόστους που συνεπάγονταν, η πίεση των συνεργατών του τον οδήγησε τελικά εκεί. Έτσι γεννήθηκε η έκδοση Sport, με μειωμένο βάρος, χάρη στην αφαίρεση περιττών στοιχείων, όπως τα πίσω καθίσματα και το αμάξωμα. Το γυμνό πλαίσιο ζύγιζε λίγο πάνω από 700 κιλά, ενισχύοντας τις επιδόσεις.
Η ανάρτηση με άκαμπτο άξονα και ημιελλειπτικά ελάσματα, η εκτεταμένη χρήση ξύλου και η αξιοποίηση ορείχαλκου σε μη δομικά μέρη, συνέθεταν ένα προηγμένο και ελαφρύ σύνολο. Το σύστημα πέδησης, από τα πιο αποτελεσματικά της εποχής, συνδύαζε ποδόφρενο στον άξονα μετάδοσης και χειρόφρενο στους πίσω τροχούς.
Οι πρώτες επιτυχίες δεν άργησαν να έρθουν. Ο ίδιος ο Lancia κέρδισε την κατηγορία του στον αγώνα Padua-Bovolenta το 1908, ενώ διακρίθηκε και στο θρυλικό Targa Florio. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η Alpha 12 HP γνώρισε ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία: ο Αμερικανός William Hilliard τερμάτισε τρίτος στο Long Island το 1908 και κατέκτησε τη νίκη το Grand Prix Αμερικής το 1909 στη Savannah, με μέση ταχύτητα 84,6 χλμ./ώρα. Το 1910, η ίδια Lancia επανέλαβε τον θρίαμβο, επιβεβαιώνοντας τη φήμη της.
Σήμερα, μίας από τις ελάχιστες σωζόμενες Lancia Alpha 12 HP Sport εκτίθεται στο Stellantis Heritage Hub στο Τορίνο, ως ο πρόδρομος μιας αγωνιστικής κληρονομιάς που έμελλε να γράψει ιστορία.
